Καλώς Ορίσατε στο Sott.net
Δευ, 20 Μαι. 2019
Ο Κόσμος γι'αυτούς που Σκέφτονται

Επιστήμη του Πνεύματος
Χάρτης

Brain

Έρευνα για τις επιδράσεις του πορνό στον εγκέφαλο

Οι αλυσιδωτές επιπτώσεις για την εικόνα του σώματος, το φύλο, την υγεία και τις σχέσεις εξαιτίας της πορνογραφίας μπορεί να είναι τεράστιες και για τους άντρες και για τις γυναίκες.
εγκέφαλος πορνό
Μία νέα έρευνα του BBC διαπίστωσε ότι η εύκολη πρόσβαση σε πορνό στο διαδίκτυο έχει βλαβερές συνέπειες στην υγεία των αντρών.

Όλο και περισσότεροι έφηβοι και νεαροί άντρες προσεγγίζουν γιατρούς και θεραπευτές για στυτική δυσλειτουργία επειδή οι εγκέφαλοί τους έχουν συνηθίσει να ερεθίζονται από το πορνό περισσότερο από τους πραγματικούς συντρόφους, όπως σημειώνει το ντοκιμαντέρ του Newsbeat "Brought up on porn".

Καθώς το Ίντερνετ έχει επιτρέψει εύκολη πρόσβαση σε πορνογραφικό υλικό και η κοινωνία γίνεται λιγότερο σεμνότυφη όταν μιλάμε για αυτό, το ακαδημαϊκό κομμάτι της εξέτασης των αποτελεσμάτων του πορνό στην ανθρώπινη ψυχή έχει ακμάσει πολύ επίσης.

Μερικά από τα πρόσφατα ευρήματα περιλαμβάνουν:

Attention

Με την πάροδο του χρόνου, τα ψέματα απευαισθητοποιούν τον εγκέφαλο στην ανειλικρίνεια

Liars
© malerapaso/Getty Images
Όσο περισσότερα ψέματα λέμε, τόσο πιο εύκολη γίνεται σταδιακά η διαστρέβλωση της αλήθειας: Βρετανοί ερευνητές κατάφεραν να αποδείξουν πειραματικά αυτό το φαινόμενο της «χιονοστιβάδας» και τον βιολογικό μηχανισμό που τον διευκολύνει.

Στην αρχή, ο ψεύτης αισθάνεται κάπως άβολα, όμως αυτή η ενόχληση μειώνεται όσο μεγαλώνει ο κατάλογος με τα ψέματα που εκστομίζει, καθώς η αμυγδαλή του εγκεφάλου, το όργανο που διαχειρίζεται ορισμένα από τα συναισθήματά μας, με κάποιον τρόπο προσαρμόζεται σε αυτήν την κατάσταση. Και τα ψέματα γίνονται ολοένα και πιο χοντρά, υπογραμμίζει η μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Nature.

«Είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύουμε εμπειρικά ότι μια ανέντιμη συμπεριφορά εντείνεται όσο επαναλαμβάνεται», δήλωσε ο Νιλ Γκάρετ, του τμήματος πειραματικής ψυχολογίας του UCL, που διεξήγε την έρευνα.

«Είτε πρόκειται για μια περίπτωση συζυγικής απιστίας, είτε για ντοπάρισμα αθλητή, για παραποιημένα επιστημονικά δεδομένα ή για φορολογικές απάτες, οι δράστες αναφέρουν συχνά ότι όλα ξεκίνησαν με μικρά παραπτώματα που σταδιακά εξελίχθηκαν σε χιονοστιβάδα», ανέφερε η ερευνήτρια Τάλι Σάροτ σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε.

Σε 80 ενήλικες, ηλικίας από 18 έως 55 ετών, δόθηκε μια φωτογραφία υψηλής ανάλυσης που έδειχνε ένα γυάλινο δοχείο γεμάτο με νομίσματα. Κατόπιν τους ζητήθηκε να βοηθήσουν έναν «συνεργάτη» τους να υπολογίσει το ποσό των χρημάτων που περιέχονταν στο βάζο.

Σχόλιο: Όταν το παιδί μας λέει ψέματα

Ψυχοπαθείς ανάμεσα μας και σε θέσεις εξουσίας


Network

Έχει αρνητικές επιπτώσεις το ίντερνετ στον εγκέφαλο μας;

ίντερνετ εγκέφαλος
Το διαδίκτυο δίνει πρόσβαση σε ατελείωτες πληροφορίες. Τι αντίκτυπο έχει αυτή η πρόσβαση στη μνήμη και στον χρόνο συγκέντρωσης μας; Αλλά και γιατί να μπαίνουμε στον κόπο να θυμόμαστε όταν μπορούμε απλά να το γκουγκλάρουμε;

Οι άνθρωποι ήταν ανέκαθεν ανήσυχοι με τις νέες τεχνολογίες, όπως γράφει ο Guardian. Δεν πρόκειται για κάτι καινούργιο.

Ο φόβος ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος αδυνατεί να αντιμετωπίσει τον καταιγισμό της πληροφορίας -φόβος που διατυπώνεται έντονα στην εποχή μας- εκφράστηκε πρώτη φορά τον 16ο αι. αιώνα.

Η τυπογραφία και το ίντερνετ απασχόλησαν τα μέσα ενημέρωσης κατά τρόπο παρόμοιο, εστιάζοντας μάλιστα, στα παιδιά.

Αλλά, τέτοιου είδους ισχυρισμοί είναι «νόμιμοι» ή, πρόκειται για περιττή κινδυνολογία;

Κατ' αρχάς, η λέξη «Διαδίκτυο» είναι ένας πολύ ασαφής όρος, δεδομένου ότι εμπεριέχει πάρα πολλά πράγματα σε πάρα πολλές μορφές.

Books

Η εξυπνάδα κληρονομείται από τη μητέρα

μητέρα παιδί βιβλία
Σύμφωνα με τον Independent, μια νέα έρευνα υποστηρίζει ότι τα γονίδια της νοημοσύνης μεταφέρονται με το χρωμόσωμα X από την μητέρα.

Η μητέρα είναι εκείνη που καθορίζει πόσο έξυπνα θα είναι τα παιδιά της και όχι ο πατέρας ή, τουλάχιστον αυτό θεωρείται πιθανότερο.

Επιπλέον, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα γονίδια του πατέρα για πιο προηγμένες γνωστικές λειτουργίες πιθανώς, απενεργοποιούνται αυτόματα όταν μεταφέρονται στα παιδιά.

Έρευνες που έγιναν σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια έδειξαν ότι σε όσα από αυτά χορηγήθηκε επιπλέον δόση γονιδίων της μητέρας ανέπτυξαν μεγαλύτερο εγκέφαλο, αλλά μικρό σώμα.

Σε όσα δόθηκαν περισσότερα γονίδια από τον πατέρα, το αποτέλεσμα ήταν μικρότερος εγκέφαλος και μεγαλύτερο σώμα.

Οι ερευνητές εντόπισαν κύτταρα που περιέχουν μόνο μητρικά ή πατρικά γονίδια σε έξι διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου των ποντικών, τα έξι σημεία που ελέγχουν διαφορετικές γνωστικές λειτουργίες, από τις διατροφικές συνήθειες έως τη μνήμη.

Τα κύτταρα με τα γονίδια του πατέρα ήταν συσσωρευμένα σε τμήματα του μεταιχμιακού συστήματος, τα οποία εμπλέκονται σε λειτουργίες όπως το σεξ, το φαγητό και η επιθετικότητα.

Hourglass

Έρευνα: Πόσο μπορεί να ζήσει ένας άνθρωπος;

ηλικιωμένοι
© REUTERS - Issei Kato
Ο γηραιότερος άνθρωπος που πέθανε στη Γη -τουλάχιστον με βάση τα αποδεδειγμένα στοιχεία- ήταν η γαλλίδα Ζαν Καλμάν, η οποία απεβίωσε το 1997 σε ηλικία 122 ετών, έχοντας γεννηθεί προτού κτισθεί ο πύργος του Άϊφελ. Παρόλο που το προσδόκιμο ζωής εμφανίζει τάση ανόδου, η πιθανότητα να φθάσει κανείς -και πολύ περισσότερο να ξεπεράσει- τα χρόνια της είναι μηδαμινή.

Σύμφωνα με μια νέα -επίμαχη για μερικούς- επιστημονική έρευνα, η ανθρωπότητα πιθανώς έχει «πιάσει ταβάνι», όσον αφορά τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής. Για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων αυτή η «οροφή» σήμερα είναι τα 115 χρόνια. Η πιθανότητα ενός ανθρώπου να ζήσει έως την ηλικία των 125 ετών, είναι μικρότερη από μία στις 10.000.

Ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Γιαν Βιγκ του Τμήματος Γενετικής του Κολεγίου Ιατρικής 'Αλμπερτ Αϊνστάιν της Νέας Υόρκης ανέλυσαν τα παγκόσμια δημογραφικά δεδομένα και μετά εστίασαν σε ορισμένες χώρες (Ιαπωνία, Γαλλία, ΗΠΑ, Βρετανία), όσον αφορά τις μέγιστες ηλικίες θανάτου που έχουν καταγραφεί στη Διεθνή Βάση Δεδομένων Μακροζωίας. Οι τέσσερις αυτές χώρες έχουν αναλογικά τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων άνω των 110 ετών.

Η ανάλυση αποκαλύπτει ότι τόσο το προσδόκιμο της ανθρώπινης ζωής όσο και η μέγιστη ηλικία θανάτου εμφάνισαν σταθερή αύξηση κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα, χάρη στα εμβόλια, τα αντιβιοτικά, τις καλύτερες συνθήκες διατροφής και υγιεινής κ.α, ενισχύοντας έτσι την θεωρία ότι η διάρκεια της ζωής μας μπορεί να μην έχει κάποιο εγγενές φυσικό όριο.

Όμως, η έρευνα αποκαλύπτει επίσης ότι αυτή η σταδιακή βελτίωση στην επιβίωση έχει εμφανίσει μια επιβράδυνση κατά τις τελευταίες δεκαετίες (το αποκορύφωμα ήταν περίπου το 1980). Ακόμη, ενώ καταγράφεται μια διαχρονική βελτίωση στο προσδόκιμο ζωής του μέσου ανθρώπου από τα 70 έως τα 100 (δηλαδή όλο και περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο ζουν τόσα χρόνια), μετά τα 100 η βελτίωση μειώνεται πλέον δραστικά. Οι άνθρωποι που φθάνουν σήμερα τα 110, δεν έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής από όσους έφθαναν στην ίδια ηλικία το 1970.

Σχόλιο: Ικαρία: Ο παράδεισος της μακροζωίας

Έρευνα: Μερικοί άνθρωποι έχουν ένα πιο γρήγορο εσωτερικό ρυθμό γήρανσης

Ο βραζιλιάνος Ζοάο Κοέλιο ντε Σόουζα είναι λέει 131 ετών!

Η Γηραιότερη σκοτσέζα συμβουλεύει: Μακριά από τους άντρες! Προκαλούν πολλά περισσότερα προβλήματα από όσα πραγματικά αξίζει


Hourglass

Έρευνα: Μερικοί άνθρωποι έχουν ένα πιο γρήγορο εσωτερικό ρυθμό γήρανσης

βιολογικό ρολόι

Οπως φαίνεται το εσωτερικό μας ρολόι είναι αυτό που καθορίζει την διάρκεια της ζωής μας και όχι ο τρόπος που ζούμε
Η ζωή δεν είναι δίκαιη για όλους. Ένα εσωτερικό «ρολόι» κάνει μερικούς ανθρώπους να γερνάνε πρόωρα και να πεθαίνουν πριν την ώρα τους, άσχετα με το αν στη ζωή τους ακολουθούν υγιεινό ή όχι τρόπο ζωής. Αυτό συμπέρανε μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη, που έρχεται να επιβεβαιώσει προηγούμενα σχετικά ευρήματα. Μάλιστα, δείχνει ότι το βιολογικό ρολόι συστηματικά τρέχει πιο αργά στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες, γι' αυτό οι πρώτες τείνουν να ζουν περισσότερο.

Ομάδα ερευνητών, με επικεφαλής τον ειδικό στη βιοστατιστική Στιβ Χόρβαθ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια-Λος 'Αντζελες UCLA ανέλυσαν δείγματα αίματος από περίπου 13.000 ανθρώπους. Η ανάλυση έδειξη ότι ο οργανισμός ορισμένων ανθρώπων εμφανίζει πρόωρη βιολογική γήρανση, άσχετα με το στιλ ζωής.

«Υπάρχουν άνθρωποι που ακολουθούν φυτοφαγική διατροφή, κοιμούνται δέκα ώρες τη μέρα, κάνουν δουλειά με μικρό στρες και παρόλα αυτά πεθαίνουν νέοι. Δείξαμε ότι μερικοί άνθρωποι έχουν ένα πιο γρήγορο εσωτερικό ρυθμό γήρανσης», ανέφερε ο Χόρβαθ. «Βλέπουμε ανθρώπους στα 20 τους που γερνάνε γρήγορα και, 20 χρόνια μετά, συνεχίζουν να γερνάνε γρήγορα. Προφανώς πρόκειται για μια εγγενή διαδικασία», πρόσθεσε.

Όσο πιο γρήγορα «χτυπάει» αυτό το βιολογικό ρολόι -άσχετα με την πραγματική χρονολογική ηλικία κάποιου- τόσο αυξάνεται η πιθανότητα πρόωρου θανάτου. Για το 5% του πληθυσμού που το εσωτερικό ρολόι «τρέχει» πιο γρήγορα από τους υπόλοιπους ανθρώπους, ο μέσος κίνδυνος θανάτου αυξάνεται κατά 50% περίπου.

Σχόλιο: Οι ανυπόμονοι άνθρωποι γερνούν πιο γρήγορα

Ανισότητες στη ζωή και στο θάνατο: Μεγαλώνει η «ψαλίδα» του προσδόκιμου ζωής μεταξύ πλουσίων και φτωχών


Hearts

Το επιβεβαιώνει και η επιστήμη: Η συμβίωση με τα ζώα κάνει καλό στην υγεία μας

κορίτσι γάτα

Η Iris Grace, ένα κορίτσι με αυτισμό, και η γάτα της Thula, που την βοήθησε να μάθει να εκφράζεται και να επικοινωνεί
Σύμφωνα με μελέτη που βασίστηκε σε δεδομένα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Υγείας και Έρευνας του Αναπνευστικού Συστήματος II η συνύπαρξη μας με ζώα έχει πολλαπλά οφέλη για την υγεία μας. Οι ερευνητές μελέτησαν περισσότερα από 10.000 άτομα ηλικίας 26 -54 ετών από 13 χώρες της Ευρώπης και την Αυστραλία μεταξύ των ετών 1998 έως και το 2002.

Διαπίστωσαν λοιπόν πως τα άτομα που σε νεαρή ηλικία ζούσαν σε φάρμα, αγρόκτημα και γενικότερα σε χώρους όπου υπήρχαν πολλά ζώα παρουσίασαν πολύ μικρό ποσοστό αλλεργιών και οι πνεύμονές τους λειτουργούσαν πολύ καλύτερα.

Συγκεκριμένα είχαν 54% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αλλεργίες (αλλεργική ρινίτιδα) ή άσθμα και 57% λιγότερες πιθανότητες να έχουν αλλεργικά ρινικά συμπτώματα. Μάλιστα, οι γυναίκες που μεγάλωσαν σε ένα τέτοιο περιβάλλον είχαν σημαντικά πιο γερό αναπνευστικό σύστημα και πνεύμονες. Ταυτόχρονα, τα παιδιά που είχαν επαφή με σκυλιά και γάτες είχαν περισσότερες πιθανότητες να ανταποκριθούν θετικά στην συγκατοίκηση με τα αδέρφια τους, να μάθουν δηλαδή να μοιράζονται το υπνοδωμάτιο και τα παιχνίδια τους.

Οι επιστήμονες τόνισαν πως τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά καθώς έγιναν σε ένα μεγάλο εύρος χωρών και άρα δεν αφορούν κοινωνικο - πολιτιστικές επιπτώσεις. Πρόκειται για έναν βιολογικό μηχανισμό του ανθρώπου, ο οποίος "μπαίνει" σε λειτουργία όταν το άτομο εκτεθεί σε πολλά και διαφορετικά μικρόβια και αλλεργιογόνα.

Σχόλιο: Τα ζώα μας βοηθούν πολύ στην ψυχολογία μας και στον τρόπο που αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο και το περιβάλλον μας:

Πώς μια γάτα άλλαξε ριζικά τη ζωή ενός κοριτσιού με αυτισμό


Popcorn

Οι δραματικές ταινίες λειτουργούν ως φυσικά παυσίπονα

δραματικές ταινίες
Η παρακολούθηση ενός δακρύβρεχτου φιλμ όπως ο «Τιτανικός» ή η «Λίστα του Σίντλερ» βοηθά τους ανθρώπους αφενός να νιώθουν πιο ανθεκτικοί στον σωματικό πόνο και αφετέρου να νιώσουν πιο κοντά, επειδή απελευθερώνει στον εγκέφαλό τους τις ενδορφίνες. Αυτές οι χημικές ουσίες αποτελούν ένα φυσικό παυσίπονο και παράλληλα ευνοούν τους κοινωνικούς δεσμούς, σύμφωνα με μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα.

Αυτό, κατά τους επιστήμονες, εξηγεί εν μέρει γιατί στους περισσότερους ανθρώπους αρέσει να βλέπουν στην οθόνη της τηλεόρασης και του κινηματογράφου δραματικές ταινίες (συχνά τις ίδιες ξανά και ξανά), ακόμη κι αν η κατάληξή τους είναι τραγική - ή ίσως ακριβώς γι' αυτό. Κάτι ανάλογο φαίνεται πως συμβαίνει με τα μυθιστορήματα που είναι γεμάτα με δράμα και αγωνία.

Επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, με επικεφαλής τον καθηγητή εξελικτικής ψυχολογίας Ρόμπεν Ντάνμπαρ μελέτησαν δύο ομάδες συνολικά 169 εθελοντών. Η μία ομάδα κλήθηκε να παρακολουθήσει τη δραματική ιστορία ενός άστεγου με τραγική παιδική ηλικία (σεξουαλική κακοποίηση, ναρκωτικά, φυλακή), ενώ παράλληλα μια άλλη ομάδα έβλεπε δύο μάλλον αδιάφορα ντοκιμαντέρ φυσικής ιστορίας.

Μια σειρά από τεστ, που έγιναν πριν και μετά την παρακολούθηση των ταινιών, έδειξαν ότι όσοι είχαν δει το δραματικό φιλμ, είχαν εκκρίνει περισσότερες ενδορφίνες και έτσι άντεχαν περισσότερο τον πόνο (μέση αύξηση αντοχής κατά 18%), ενώ αντίθετα όσοι είχαν δει τα ντοκιμαντέρ, εμφάνισαν μετά μικρότερη αντοχή στον πόνο (μέση μείωση σχεδόν 5%).

Σχόλιο: Το διάβασμα βιβλίων δεν βοηθά μόνο τον εγκέφαλο, αλλά χαρίζει και ζωή

Από τις ταινίες που αγαπήσαμε κι άλλαξαν τη ζωή μας, πρώτη και καλύτερη Ο Μάγος του Οζ

Ένα μοναδικό βίντεο: Τι είναι αυτό που μας κάνει ανθρώπους;


Shoe

Ο τρόπος που περπατάμε δείχνει την προσωπικότητα μας - Οι υπερβολικές κινήσεις προδίδουν επιθετικότητα

περπάτημα
Λένε πως η γλώσσα του σώματος αποκαλύπτει πολλά για ό,τι σκεφτόμαστε. Τώρα, μία νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι ο τρόπος που περπατάμε αποκαλύπτει πολλά για την προσωπικότητά μας.

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ αξιολόγησαν την επιθετικότητα 29 εθελοντών με βάση τις απαντήσεις τους σε ένα ειδικό ερωτηματολόγιο, ενώ εξέτασαν και την προσωπικότητά τους με βάση τα πέντε κύρια χαρακτηριστικά της (είναι γνωστά ως Big Five ή Μοντέλο των Πέντε Παραγόντων).

Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι η δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες (openness), η εξωστρέφεια (extroversion), η συνειδητότητα (conscientiousness), η προσήνεια (agreeableness) και ο νευρωτισμός (neuroticism) ο οποίος αποτελεί δείκτη της συναισθηματικής σταθερότητας.

Χρησιμοποιώντας τεχνολογία σύλληψης των κινήσεων (motioncapture), η οποία είναι μέθοδος τρισδιάστατης ψηφιακής καταγραφής της κίνησης, οι ερευνητές εξέτασαν στη συνέχεια τον τρόπο βάδισης των εθελοντών τους με φυσιολογική ταχύτητα.

Όπως διαπίστωσαν, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που σχετίζονται με τις κοινωνικές δεξιότητες, όπως η προσήνεια και η εξωστρέφεια, ήταν πιο έντονα στους εθελοντές που κινούσαν έντονα τους γοφούς τους όταν περπατούσαν.

Σχόλιο: «Μίνι εγκέφαλος» στη σπονδυλική στήλη βοηθά στην κίνηση και την ισορροπία


Magnify

Γνῶθι σαὐτόν: 4 κανόνες για να γνωρίσετε καλύτερα τον εαυτό σας

Δεν γνωρίζετε τον εαυτό σας τόσο καλά όσο νομίζετε. Μερικοί έξυπνοι κανόνες μπορούν όμως να βοηθήσουν - εσάς και τους γύρω σας - να καταλάβετε καλύτερα την αληθινή σας φύση
Cosmic float
© Ευγενία Λώλη
Τελικά μήπως αρμενίζετε στον κόσμο γνωρίζοντας ελάχιστα για τον εαυτό σας;
Πιστεύετε ότι είστε ένας σπάνιος φίλος, ένας καταπληκτικός μάγειρας ή ένας εξαιρετικός τραγουδιστής; Για σκεφτείτε το λίγο καλύτερα. Οι περισσότεροι νομίζουμε ότι γνωρίζουμε καλά τον εαυτό μας, όπως αποδεικνύεται όμως πολύ συχνά η εντύπωση αυτή απέχει από την πραγματικότητα. Κάποιοι υπερτιμούμε τις ικανότητές μας - μια ιδιαίτερα διαδεδομένη στον δυτικό κόσμο ψευδαίσθηση είναι η λεγόμενη «πλασματική υπεροχή» - και άλλοι τις υποτιμούμε ενώ εξίσου εσφαλμένη είναι η εικόνα που θεωρούμε ότι έχουν οι άλλοι για εμάς. Αυτά και άλλα πολλά αποκαλύπτουν τα τελευταία ευρήματα των επιστημόνων, τα οποία φέρνουν στην επιφάνεια άγνωστες πτυχές του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η αυτοαντίληψή μας και μπορούν να αποτελέσουν έναν οδηγό στον δρόμο μας προς την αυτογνωσία.

Ποιος είμαι; Οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι μπορούμε να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση αρκετά καλά. Παρ' όλα αυτά μάλλον γνωρίζετε τουλάχιστον ένα πρόσωπο που τρέφει αυταπάτες σχετικά με τον εαυτό του, γεγονός το οποίο εγείρει τη δυσάρεστη πιθανότητα ότι ίσως κάτι ανάλογο να συμβαίνει και σε εσάς. Πώς μπορείτε να ξέρετε; Στην πραγματικότητα όσο περισσότερα μαθαίνουμε για την αυτογνωσία τόσο σαφέστερο γίνεται ότι όλοι υστερούμε όσον αφορά την αντίληψή μας για τον εαυτό μας και το πώς μας βλέπουν οι άλλοι. Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος είχε δίκιο όταν έγραφε: «Υπάρχουν τρία πράγματα που είναι υπερβολικά σκληρά: το ατσάλι, το διαμάντι και το γνώθι σαυτόν». Η ανθρώπινη φύση δεν έχει αλλάξει στα 250 χρόνια που έχουν περάσει από τότε, όμως σήμερα γνωρίζουμε περισσότερα σχετικά με το γιατί και πότε δυσκολευόμαστε να δούμε καθαρά τον εαυτό μας. Αυτό με τη σειρά του υποδηλώνει ότι ίσως υπάρχουν τρόποι για να βελτιώσουμε την αυτογνωσία μας. Ιδού ο οδηγός μας.