Καλώς Ορίσατε στο Sott.net
Κυρ, 15 Δεκ. 2019
Ο Κόσμος γι'αυτούς που Σκέφτονται

Μυστική Ιστορία
Χάρτης

Cow

Στην προϊστορική Ελλάδα προτιμούσαν το κρέας, δεν έπιναν γάλα

αγελάδες προϊστορία
Η παραγωγή και η χρήση γαλακτοκομικών προϊόντων ήταν εξαπλωμένη σε όλη τη βόρεια πλευρά της Μεσογείου από την Ανατολία έως την Ισπανία - με εξαίρεση την Ελλάδα, όπου η κτηνοτροφία έδινε έμφαση περισσότερο στο κρέας. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας διεθνούς επιστημονικής έρευνας με ελληνική συμμετοχή.

Οι επιστήμονες και αρχαιολόγοι «χαρτογράφησαν» την εμφάνιση και την επέκταση της παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων στην περιοχή της Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής (Λεβάντε), αναλύοντας οργανικά υπολείμματα λιπιδίων σε 567 κεραμικά θραύσματα από σκεύη μαγειρέματος, καθώς και οστεο-αρχαιολογικά δεδομένα από εξημερωμένα ζώα που βρέθηκαν σε 82 περιοχές, μεταξύ των οποίων αρκετές στην Ελλάδα. Όλα τα ευρήματα χρονολογούνταν μεταξύ της έβδομης και της πέμπτης χιλιετίας προ Χριστού.

Μια βασική διαπίστωση ήταν ότι ενώ τόσο στη δυτική όσο και στην ανατολική Μεσόγειο βρέθηκαν σαφή στοιχεία για την παραγωγή και χρήση γάλατος, δεν ίσχυε στον ίδιο βαθμό κάτι τέτοιο στη βόρεια και στην κεντρική Ελλάδα, όπου η συχνή ανεύρεση οστών χοίρων δείχνει μια μεγαλύτερη εξάρτηση από την παραγωγή και την κατανάλωση κρέατος παρά γάλατος.

Οι ερευνητές από πολλές χώρες (Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα), με επικεφαλής τη Μέλανι Ρόφετ-Σαλκ του βρετανικού Πανεπιστημίου του Μπρίστολ, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS). Στη μελέτη συμμετείχε η Ντουσάνκα-Χριστίνα Ούρεμ-Κώτσου, επίκουρη καθηγήτρια προϊστορικής αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.

Σχόλιο: Οι δικές μας έρευνες αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση γάλακτος δεν προσφέρει κανένα όφελος στην υγεία μας, αντιθέτως, δημιουργεί πολλαπλά προβλήματα.


Pyramid

Η πυραμίδα-ματριόσκα των Μάγια στο Μεξικό

πυραμίδα Κουκουλκάν

H πυραμίδα Κουκουλκάν βρίσκεται μέσα στο αρχαιολογικό συγκρότημα Τσίτσεν Ίτζα στην επαρχία Γιουκατάν του Μεξικού
Η πυραμίδα του Κουκουλκάν, ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία του πολιτισμού των Μάγιας, έχει κατασκευαστεί με την λογική μιας «ρωσικής κούκλας ματριόσκα», καθώς στο εσωτερικό της έχουν χτιστεί άλλες δυο πυραμιδοειδείς δομές, η μια μικρότερη από την άλλη.

Όπως δήλωσαν λοιπόν οι αρχαιολόγοι, μια πυραμίδα ύψους 10 μέτρων βρέθηκε μέσα σε μια άλλη δομή ύψους 20 μέτρων, η οποία περιβάλλεται από έναν αντίστοιχο εξωτερικό χώρο ύψους 30 μέτρων στο αρχαιολογικό συγκρότημα Τσίτσεν Ίτζα στην επαρχία του Γιουκατάν.

Η μικρότερη πυραμίδα χτίστηκε μεταξύ 550 και 800 μ.Χ., ενώ η μεσαία πυραμίδα (που είχε ήδη ανακαλυφθεί στη δεκαετία του 1930) χρονολογείται από το 800-1000 μ.Χ., ενώ η μεγαλύτερη ολοκληρώθηκε κάπου μεταξύ 1050-1300.

Η ανακάλυψη αυτή αποδεικνύει πως η πυραμίδα των Μάγιας, γνωστή και ως «Ελ Καστίγιο» (Το Κάστρο), χτίστηκε σε τρεις φάσεις.

«Είναι σαν μια ρωσική ματριόσκα. Κάτω από την μεγάλη κούκλα έχουμε μία ακόμη και από κάτω άλλη μία» δήλωσε ο επικεφαλής του έργου και γεωφυσικός, Ρενέ Τσάβεζ Σεγκούρο.

Microscope 2

Φυλή νησιών του Ειρηνικού μπορεί να έχει DNA άγνωστου ανθρώπινου είδους

φυλή Μελανησία
Υπάρχει ένα νέο ανθρώπινο είδος που περιμένει να ανακαλυφθεί; Κοντά στο να βρουν την απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα βρίσκονται οι επιστήμονες, που ερευνούν ενδελεχώς τις ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες ίσως έχει έρθει η ώρα να προστεθεί ακόμη ένα... κλαδί στο δέντρο της ανθρώπινης εξέλιξης.

Συγκρίνοντας τους πληθυσμούς που ζούσαν στη Γη 50-70 χιλιάδες χρόνια πριν, με τους σύγχρονους, οι επιστήμονες βρέθηκαν αντιμέτωποι με κενά, που τους δημιούργησαν νέα ερωτήματα σχετικά με την εξέλιξη των ανθρώπων.

Το ενδιαφέρον των επιστημόνων κέντρισαν νέα στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία η φυλή που ζει στα νησιά της Μελανησίας, στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό (Φίτζι, Παπούα Νέα Γουινέα, Βανουάτου και Νησιά Σολωμόντα), θα μπορούσε να φέρει ένα διαφορετικό είδος ανθρώπινου DNA, αγνώστου μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με τη νέα θεωρία, το DNA της συγκεκριμένης φυλής, δεν προέρχεται ούτε από τους Νεάντερνταλ ούτε από τους Ντενίσοβαν, τα δύο αρχαία είδη που συνδέονται περισσότερο με τους ανθρώπους, αλλά προέρχεται από ένα άγνωστο είδος ανθρώπου με προέλευση τον Νότιο Ειρηνικό ή την περιοχή βορειοανατολικά της Αυστραλίας.

Σχόλιο: Οι γηγενείς πληθυσμοί της Αυστραλίας αποτελούν τον αρχαιότερο πολιτισμό στη Γη


Archaeology

Για πρώτη φορά εντοπίστηκε απολιθωμένος εγκέφαλος δεινοσαύρου

εγκέφαλος δεινοσαύρου
© University of Cambridge
Ο απολιθωμένος εγκέφαλος προέρχεται πιθανότατα από είδος που έμοιαζε με τον Ιγκουανόδοντα
Απλό καφέ βότσαλο που είχε βρεθεί πριν από μια δεκαετία από κυνηγό απολιθωμάτων στη νότια Αγγλία είναι στην πραγματικότητα το πρώτο δείγμα απολιθωμένου εγκεφαλικού ιστού δεινοσαύρου, σύμφωνα με βρετανούς και αυστραλούς επιστήμονες.

Ο απολιθωμένος εγκέφαλος, που ανακαλύφθηκε από τον Τζέιμι Χίσκοξ κοντά στο Μπέξχιλ του Σάσεξ το 2004, προέρχεται πιθανότατα από είδος που έμοιαζε με τον Ιγκουανόδοντα, μεγάλο φυτοφάγο δεινόσαυρο που έζησε κατά την κρητιδική περίοδο, πριν από 133 εκατομμύρια χρόνια.

Στην ανάλυσή τους, που δημοσιεύεται σε ειδική έκδοση της Geological Society του Λονδίνου, οι ερευνητές αναφέρουν πως ο ιστός διατηρήθηκε σε τόσο καλή κατάσταση επειδή ο εγκέφαλος του δεινόσαυρου «συντηρήθηκε» σε κάποιον όγκο όξινου νερού, χαμηλής περιεκτικότητας σε οξυγόνο (ίσως σε κάποιον βάλτο) αμέσως μετά τον θάνατο του ζώου.

Cross

Υπήρξαν ποτέ οι 12 Απόστολοι;

μυστικός δείπνος
Στη Βίβλο, ο Ιησούς Χριστός αναθέτει στους 12 Αποστόλους το έργο να διαδώσουν την διδασκαλία του, με την παλαιοχριστιανική εκκλησία να οφείλει την ταχεία άνοδο της στον ιεραποστολικό ζήλο τους. Ωστόσο, για τους περισσότερους από τους 12, υπάρχουν ακόμα λιγοστές ενδείξεις της πραγματικής ύπαρξής τους πέραν της Καινής Διαθήκης.

Ένας ιστορικός, οTom Bissell, στο βιβλίο του «In Apostle: Travels Among the Tombs of the Twelve», αφού έχει επισκεφθεί τα μέρη όπου οι ευαγγελιστές άφησαν την τελευταία τους πνοή, προσπαθεί να διερευνήσει αν οι 12 Απόστολοι ήταν ιστορικά πρόσωπα η χαρακτήρες μίας φανταστικής ιστορίας.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας του επισκέφθηκε τη βόρεια Ισπανία κάνοντας τη διαδρομή του Απόστολου Ιακώβου, ταξίδεψε στο σημείο που ο Ιούδας ο Ισκαριώτης κρεμάστηκε αφού πρόδωσε τον Χριστό, αλλά έψαξε να εντοπίσει κι ένα μυστηριώδες μοναστήρι στο Κιργιστάν, όπου ένας χάρτης αποκάλυψε ότι φυλάσσονται τα λείψανα του Αποστόλου Ματθαίου. Ήταν όλα ταξίδια γεμάτα εσφαλμένες αφετηρίες, αδιέξοδα, και άλυτα αινίγματα που τον άφησαν τόσο μπερδεμένο όσο κι όταν ξεκίνησε.

Το έναυσμα που έδωσε στον Bissell την ιδέα να ασχοληθεί με αυτό το θέμα ήταν η ταινία «Life of Brian», των Monty Python. Στην ταινία ο Μπράιαν Κοέν γεννιέται σε ένα στάβλο την ημέρα των Χριστουγέννων, ακριβώς δίπλα από τον Χριστό. Οι Τρεις Μάγοι με τα Δώρα φτάνουν στο στάβλο του και τα αποθέτουν στα πόδια του, όταν, όμως, το αστέρι προχωρά, καταλαβαίνουν το λάθος τους και παραδίδουν τα δώρα τους στον διπλανό στάβλο. Αυτή είναι η ιστορία της ζωής του Μπράιαν: Πάντα κατά λάθος, όλοι νομίζουν πως είναι ο Μεσσίας. Το πρόβλημα είναι πως εκείνος δεν μπορεί να κάνει τίποτε για να τους πείσει πως δεν πρέπει και να... σταυρωθεί κατά λάθος. Όπως λέει ο Bissell στο National Geographic, η ιστορία αυτή ήταν που άλλαξε την οπτική του για το τι ισχύει και τι όχι για τον Χριστιανισμό.

Map

Κίνα και Ελλάδα: Πόσο πιθανή είναι μια αρχαία επαφή προ Μάρκο Πόλο;

Πήλινος Στρατός

Η αρχαιολόγος Λι Σιουχζέν μιλάει για την ανακάλυψή της και τον « Πήλινο Στρατό »
Αίσθηση προκάλεσε η είδηση που κυκλοφόρησε την Τετάρτη σε όλα τα διεθνή ειδησεογραφικά μέσα. Επιστημονική έρευνα διατυπώνει την εκτίμηση πως ο «Πήλινος Στρατός» του Πρώτου Αυτοκράτορα της Κίνας ίσως να είναι αρχαιοελληνικής εμπνεύσεως, καθώς παρουσιάζονται στοιχεία που δείχνουν πως οι Κινέζοι είχαν επαφή με τον δυτικό κόσμο πολύ πριν από τον Μάρκο Πόλο.

Πόσο πιθανή είναι όμως μια τέτοια ερμηνεία για αυτή την αρχαία γνωριμία;

Η επικεφαλής της έρευνας, η αρχαιολόγος Λι Σιουχζέν μιλάει στο ΑΠΕ και εξηγεί τα ευρήματα και τις υποθέσεις που η ίδια διατυπώνει στην έρευνά της.

«Πριν από δέκα χρόνια δεν πίστευα στην εκδοχή της δυτικής επιρροής. Τα τελευταία χρόνια, όμως, γίνονται έντονες συζητήσεις σχετικά με τις επαφές Δύσης και Ανατολής όσον αφορά στις πήλινες μορφές του Τσιν και η δική μου μελέτη έχει αρχίσει να επικεντρώνεται στο θέμα αυτό. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα ως προς την αναζήτηση αδιάσειστων στοιχείων για την τεκμηρίωση μιας τέτοιας επαφής, όπως η εύρεση ελληνικών ονομάτων ή ανθρώπινων σκελετών», αναφέρει χαρακτηριστικά και προσθέτει ότι «η πιθανότητα μιας τέτοιας επαφής με απασχόλησε σε πρόσφατη ομιλία μου, όπου εστίασα κυρίως στον παραδοσιακό πολιτισμό και στην κινέζικη τέχνη. Στην κινέζικη παράδοση, οι άνθρωποι παρήγαγαν μικρά πήλινα αγαλματίδια ως υποκατάστατα της ανθρώπινης θυσίας, ωστόσο οι πήλινοι στρατιώτες, οι ακροβάτες και τα χάλκινα αγάλματα της περιόδου Τσιν (221-206 π. Χ.) είναι μοναδικά, συγκρινόμενα τόσο με τις προηγούμενες όσο και με τις μεταγενέστερες πήλινες μινιατούρες που χαρακτηρίζουν την κινεζική τέχνη».

Black Cat 2

Η μυστική ιστορία προέλευσης της γάτας

πίνακας γάτες

Πίνακας του αυστριακού ζωγράφου Carl Kahler, 1891
Αρκετοί θεωρούν την εξημέρωση της γάτας ορόσημο το οποίο σηματοδοτεί την ανατολή των πρώτων οργανωμένων πόλεων και κοινωνιών: Η συγκέντρωση μεγάλων, ασχολούμενων με τη γεωργία, πληθυσμών σε σταθερά σημεία και η ίδρυση μεγάλων οικισμών, είχε ως αποτέλεσμα την κατασκευή μεγάλων αποθηκευτικών χώρων όπου τοποθετούνταν τρόφιμα (σιτηρά), σπόροι κ.α. Οι αποθήκες αυτές, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, προσέλκυαν ποντίκια και άλλα τρωκτικά, και προέκυψε η ανάγκη αποτελεσματικής φύλαξής τους- με αποτέλεσμα την εξημέρωση της γάτας. Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί, οπότε, ότι οι γάτες σηματοδότησαν/ ήταν αποτέλεσμα της αυγής του ανθρώπινου πολιτισμού.

Χιλιάδες χρόνια πριν, οι κατοικίδιες, οικόσιτες γάτες εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, ακολουθώντας τους πρώτους αγρότες, αρχαίους θαλασσοπόρους και ακόμα και τους φοβερούς και τρομερούς Βίκινγκς, όπως υποδεικνύει η πρώτη μεγάλης κλίμακας έρευνα πάνω στο DNA.

Όπως αναφέρει το Nature, στο πλαίσιο της μελέτης, που παρουσιάστηκε σε συνδιάσκεψη στις 15 Σεπτεμβρίου, αναλύθηκε το DNA από πάνω από 200 γάτες που έζησαν μεταξύ 15.000 ετών πριν και του 18ου μ.Χ αιώνα.

Λίγα είναι γνωστά στον επιστημονικό κόσμο για την εξημέρωση της γάτας, και το αν η οικόσιτη γάτα (Felis Silvestris) είναι πραγματικά ένα οικόσιτο ζώο είναι θέμα συζητήσεων εδώ και καιρό: Η ανατομία και η συμπεριφορά της γάτας απέχουν από τις αντίστοιχες άλλων, άγριων συγγενών της. «Δεν ξέρουμε την ιστορία των αρχαίων γατών. Δεν ξέρουμε την προέλευσή τους, δεν ξέρουμε πώς έγινε η εξάπλωσή τους» λέει η Εύα Μαρία Γκάιγκλ, εξελικτική γενετίστρια του Ινστιτούτου Jacques Monod στο Παρίσι. Παρουσίασε την έρευνά της στο 7ο Διεθνές Συμπόσιο Βιομοριακής Αρχαιολογίας στην Οξφόρδη, μαζί με τους συναδέλφους της, Κλαούντιο Οτόνι και Τιερί Γκρανζ.

Σχόλιο: Τα βίντεο με γάτες βοηθούν την ψυχολογία μας!


Microscope 1

Οι γηγενείς πληθυσμοί της Αυστραλίας αποτελούν τον αρχαιότερο πολιτισμό στη Γη

Αβορίγινες
© dreamstime.com
Οι σημερινοί Αβορίγινες κατάγονται απευθείας από τους πρώτους « Αφρικανούς » που εγκαταστάθηκαν στην Αυστραλία περίπου 50.000 χρόνια πριν
Οι γηγενείς πληθυσμοί της Αυστραλίας αποτελούν, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα, τον αρχαιότερο συνεχιζόμενο πολιτισμό και κατάγονται από τους ίδιους πληθυσμούς της Αφρικής, που εγκατέλειψαν την ήπειρο πριν από περίπου 72.000 χρόνια για να εξαπλωθούν σε όλη την Ευρώπη και στην Ασία.

Η συγκεκριμένη έρευνα, που έγινε σε συνεργασία με τις διάφορες κοινότητες των αυτοχθόνων και αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη έως σήμερα γενετική ανάλυση, επιβεβαιώνει την υπόθεση ότι όλοι οι σημερινοί Αβορίγινες κατάγονται απευθείας από τους πρώτους αφρικανικούς πληθυσμούς που μετανάστευσαν στην Αυστραλία περίπου 50.000 χρόνια πριν.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την Άννα-Σαπφώ Μαλασπίνα, επίκουρη καθηγήτρια γενετικής του Ελβετικού Ινστιτούτου Βιοπληροφορικής του Πανεπιστημίου της Βέρνης και του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, καθώς και τον Δανό καθηγητή γενετικής Έσκε Βίλερσλεβ του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», ανέλυσαν το πλήρες γονιδίωμα 83 σύγχρονων Αβορίγινων, καθώς και 25 κατοίκων της Παπούα - Νέα Γουινέα.

«Η έρευνα δείχνει ότι στην πραγματικότητα υπήρξε μόνο ένα κύμα ανθρώπων, από τους οποίους προέρχονται όλοι οι σημερινοί μη-Αφρικανοί, συμπεριλαμβανομένων των Αυστραλών» δήλωσε ο Βίλερσλεβ.

Η Άννα-Σαπφώ Μαλασπίνα πρόσθεσε (στο ΑΠΕ- ΜΠΕ) ότι «η γενετική διαφοροποίηση ανάμεσα στους Αβορίγινες Αυστραλούς είναι εντυπωσιακή. Οι ομάδες τους στη νοτιοδυτική Αυστραλία είναι γενετικά περισσότερο διαφορετικές από εκείνες στη βορειοανατολική Αυστραλία, από όσο διαφέρουν γενετικά μεταξύ τους π.χ. οι αυτόχθονες Αμερικανοί από τους Σιβηριανούς».

Hourglass

Κατάφεραν να διαβάσουν αρχαίο τυλιγμένο και καμένο χειρόγραφο

αρχαίο χειρόγραφο
Το αρχαίο και άκρως εύθραυστο εβραϊκό χειρόγραφο του Εν-Γκεντί, που χρονολογείται από τον 3ο ή 4ο αιώνα μ.Χ. και, όπως αποδείχθηκε, περιέχει το παλαιότερο αντίγραφο του Βιβλίου του Λευϊτικού της Παλαιάς Διαθήκης, «ανοίχτηκε» για πρώτη φορά χάρη στην ψηφιακή τεχνολογία, χωρίς να ξετυλιχτεί σε φυσική μορφή.

Το επίτευγμα της ψηφιακής ανάγνωσης της σχεδόν καμένης περγαμηνής από δέρμα ζώου χαρακτηρίσθηκε «σημαντική ανακάλυψη στο πεδίο της βιβλικής αρχαιολογίας». Οι ερευνητές από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, με επικεφαλής τον καθηγητή Μπρεντ Σιλς του Τμήματος Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου του Κεντάκι, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «Science Advances».

Αν και το εν λόγω χειρόγραφο δεν είναι το αρχαιότερο εβραϊκό -αυτά είναι τα χειρόγραφα της Νεκρής Θάλασσας από τον 3ο αιώνα π.Χ. έως τον 2ο μ.Χ., που είχαν βρεθεί στις σπηλιές του Κουμράν κατά τις δεκαετίες του ΄40 και του ΄50- θεωρείται πολύ σημαντικό. Είχε ανακαλυφθεί από αρχαιολόγους το 1970 σε μια συναγωγή στην όαση Εν-Γκεντί, στη δυτική όχθη της Νεκράς Θάλασσας, όπου κάποτε ζούσε μια αρχαία εβραϊκή κοινότητα.

Ό,τι έχει διασωθεί από αυτό μετά από μια καταστροφική πυρκαγιά του 6ου αιώνα, διατηρείται από την Υπηρεσία Αρχαιοτήτων του Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ, αλλά δεν είχε διαβαστεί έως τώρα, επειδή ήταν αδύνατο να το αγγίξει κανείς, χωρίς αυτό να διαλυθεί σε στάχτες.

Hourglass

Φως στην πανούκλα της εποχής του Ιουστινιανού που έστειλε στον θάνατο περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους

πανούκλα της εποχής του Ιουστινιανού

Νέα στοιχεία για την πανώλη που χτύπησε την Ευρώπη την εποχή την εποχή του Ιουστινιανού εντόπισαν οι επιστήμονες
Οι επιστήμονες για πρώτη φορά έχουν πλέον μια ολοκληρωμένη γενετική εικόνα για το βακτήριο που προκάλεσε την θανατηφόρα πανώλη (πανούκλα) την εποχή του Ιουστινιανού και η οποία υπολογίζεται ότι έστειλε στον θάνατο περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους (το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού), όχι μόνο στο Βυζάντιο και στη Μεσόγειο, αλλά και σε απομακρυσμένες περιοχές της Ευρώπης.

Η νέα μελέτη βασίσθηκε στην ανάλυση του δοντιού ενός θύματος της πανούκλας στη Γερμανία - παραμένει άγνωστο πώς έφθασε έως εκεί ο παθογόνος μικροοργανισμός. Το γενετικό δείγμα ελήφθη από τον σκελετό ενός ατόμου που είχε θαφτεί στην πόλη Αλτερνέντινγκ κοντά στο Μόναχο και είχε πεθάνει από τη νόσο γύρω στο 570 μ.Χ.

Η πανώλη του Ιουστινιανού υπήρξε η πρώτη πανδημία της εν λόγω λοιμώδους νόσου στον κόσμο. Εκδηλώθηκε σε διαδοχικά κύματα μεταξύ του 6ου και του 8ου αιώνα μ.Χ., εξασθενώντας την αυτοκρατορία του Βυζαντίου. Προκλήθηκε από το ίδιο είδος βακτηρίου (Yersinia pestis) που προκάλεσε την κατοπινή ολέθρια πανδημία στην μεσαιωνική Ευρώπη του 14ου αιώνα, γνωστή και ως «Μαύρος Θάνατος».

Οι ερευνητές (μεταξύ των οποίων η Ελληνίδα Μαρία Σπύρου), με επικεφαλής τον Γιοχάνες Κράουζε του γερμανικού Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ για την Επιστήμη της Ανθρώπινης Ιστορίας στην Ιένα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «Molecular Biology and Evolution», βρήκαν ότι τρία γονίδια του εν λόγω βακτηρίου, που έφεραν μοναδικές μεταλλάξεις, ήσαν πιθανώς τα κατ' εξοχήν «ένοχα» για την θεαματική εξάπλωση της πανώλης. Η πανούκλα «συνοδεύει» την ανθρωπότητα εδώ και τουλάχιστον 5.000 χρόνια και οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά τυχόν αναζωπύρωσή της.

Σχόλιο: Η πανώλη θερίζει από την Εποχή του Χαλκού

Ο λοιμός που έπληξε την Αθήνα το 430 π.Χ οφειλόταν στον ιό Έμπολα