Καλώς Ορίσατε στο Sott.net
Κυρ, 15 Δεκ. 2019
Ο Κόσμος γι'αυτούς που Σκέφτονται

Επιστήμη & Τεχνολογία
Χάρτης

Alarm Clock

Οι σκύλοι έχουν βραχυπρόθεσμη μνήμη διάρκειας δύο λεπτών

σκύλος

Οι σκύλοι ξεχνούν ένα συμβάν εντός δύο λεπτών.
Αντίθετα με τους ανθρώπους, τα ζώα δε θυμούνται συγκεκριμένα περιστατικά, αλλά τείνουν να διατηρούν χρήσιμες πληροφορίες για την επιβίωσή τους.

Οι σκύλοι ξεχνούν ένα συμβάν εντός δύο λεπτών, ενώ οι χιμπατζήδες θα το ξεχάσουν μετά από περίπου 20 δευτερόλεπτα, αναφέρει νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή ηθολογίας Γιόχαν Λιντ, εξέτασαν 25 διαφορετικά είδη, από περιστέρια έως δελφίνια, και ανακάλυψαν πως τα ζώα έχουν μέση διάρκεια βραχυπρόθεσμης μνήμης μόλις 27 δευτερόλεπτα.

Μάλιστα οι μπαμπουίνοι, οι μακάκοι και οι πυγμαίες μαρμοζέτες (είδος μαϊμούδων) έχουν ελάχιστα καλύτερη μνήμη από τις μέλισσες.

Η βραχυπρόθεσμη μνήμη ορίζεται ως η ικανότητα συγκράτησης μικρής ποσότητας πληροφοριών στο μυαλό για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα.

«Όσον αφορά τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, η λειτουργία φαίνεται να είναι σχεδόν πανομοιότυπη για όλα τα ζώα», δήλωσε ο Λιντ. «Αποτελεί μία έκπληξη το ότι οι πίθηκοι δεν έχουν καλύτερη μνήμη από τους αρουραίους αλλά τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα. Η ανθρώπινη μνήμη ξεχωρίζει επειδή είναι τόσο επιδεκτική», πρόσθεσε.

Σχόλιο: Οι σκύλοι μπορούν να ξεχωρίσουν τη χαρά από τη θλίψη μας


Galaxy

Το μυστήριο της χαμένης λάμψης του Σύμπαντος μπορεί να έχει λυθεί

γαλαξίας NGC 1275
© NASA
O γαλαξίας NGC 1275 στον αστερισμό του Περσέα. Τα κόκκινα νήματα είναι αέριο που συγκρατείται μετέωρο από το γαλαξιακό μαγνητικό πεδίο.
Πολλοί γαλαξίες παραμένουν γόνιμοι. Ο δικός μας Γαλαξίας, για παράδειγμα, γεννά τουλάχιστον ένα νέο άστρο το χρόνο. Άλλοι γαλαξίες όμως έχουν μείνει στείροι, και τα άστρα τους είναι δεκάδες φορές λιγότερα από ό,τι θα έπρεπε.

Νέα αμερικανική μελέτη δείχνει τώρα να απαντά στο μυστήριο της απούσας λάμψης του Σύμπαντος: σε πολλούς γαλαξίες, τα σύννεφα αέριου υδρογόνου είναι υπερβολικά καυτά για να συμπυκνωθούν και να σχηματίσουν άστρα.

Αστρονόμοι του ΜΙΤ και του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν εξέτασαν τις εκπομπές ακτίνων Χ από 200 γαλαξιακά σμήνη: ομάδες αποτελούμενες από 50 έως 1.000 γαλαξίες, οι οποίοι περιβάλλονται από αχανείς ατμόσφαιρες αερίου.

Οι ποσότητες αερίου είναι τόσο μεγάλες ώστε θα περίμενε κανείς ότι όλοι αυτοί οι γαλαξίες θα παρήγαγαν διαρκώς εκατομμύρια νέα άστρα. Περιέργως, όμως, τα γεννητούρια είναι σπάνια.

Και αυτό μπορεί να οφείλεται σε δύο λόγους, δείχνει η νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο Nature.

Σε πολλές περιπτώσεις, διαπίστωσαν οι ερευνητές, μεγάλες ποσότητες θερμότητας μεταφέρονται από τα κέντρα των γαλαξιών προς το αέριο που τους περιβάλλει, πιθανώς λόγω προηγούμενης σύγκρουσης του γαλαξία με άλλους γαλαξίες.

Σε αυτές τις περιπτώσεις το αέριο έχει θερμοκρασία δεκάδων εκατομμυρίων βαθμών Κελσίου, και δεν μπορεί να συμπυκνωθεί, να καταρρεύσει υπό το ίδιο του το βάρος και να σχηματίσει άστρα.

Satellite

Αρχή της ισοδυναμίας: Θρυλικό πείραμα του Γαλιλαίου θα επαναληφθεί στο διάστημα

πύργος πίζας
To σωτήριο έτος 1589, λέει ο θρύλος, ο Γαλιλαίος Γαλιλέι ανέβηκε στον Κεκλιμένο Πύργο της Πίζας και άρχισε να πετά μπάλες από διάφορα υλικά, προκειμένου να δείξει ότι όλες πέφτουν ταυτόχρονα στο έδαφος ανεξάρτητα από το βάρος τους.

Αν και το πείραμα πιθανότατα δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, η Γενική Σχετικότητα του Αϊνστάιν δικαίωσε την πρόβλεψη του Γαλιλαίου τον περασμένο αιώνα.

Όμως ο Αϊνστάιν και ο Γαλιλαίος θα μπορούσαν να διαψευστούν από έναν δορυφόρο που προγραμματίζεται να εκτοξευτεί του χρόνου.

Ο γαλλικός δορυφόρος MicroSCOPE δεν θα ρίξει σφαίρες από το Διάστημα στη Γη για να διαπιστωθεί αν θα φτάσουν ταυτόχρονα στο έδαφος. Θα περιέχει όμως δύο κυλίνδρους ίσης μάζας αλλά από διαφορετικά υλικά, και θα ελέγξει εάν ένας από τους δύο δέχεται μεγαλύτερη έλξη από το βαρυτικό πεδίο της Γης.

Μια τέτοια διαφορά, εξηγεί ο δικτυακός τόπος του περιοδικού Science, θα διέψευδε μια βασική παραδοχή της Γενικής Σχετικότητας που ονομάζεται «αρχή της ισοδυναμίας» και παντρεύει δύο ελαφρώς διαφορετικές έννοιες της μάζας.

Η πρώτη είναι η αδρανειακή μάζα, η οποία καθορίζει πόσο αντιστέκεται στην κίνηση ένα αντικείμενο που σπρώχνεται από μια δύναμη. Η δεύτερη είναι η βαρυτική μάζα, η οποία καθορίζει πόσο ισχυρή είναι η δύναμη της βαρύτητας που δέχεται το αντικείμενο. Σύμφωνα με την αρχή της ισοδυναμίας, η βαρύτητα και η επιτάχυνση είναι το ίδιο πράγμα, επομένως η αδρανειακή και η βαρυτική μάζα είναι επίσης ένα και το αυτό, ανεξάρτητα από το βάρος ή τη σύσταση ενός αντικειμένου.

Η παραδοχή του Αϊνστάιν έχει επιβεβαιωθεί με προηγούμενα πειράματα με ακρίβεια ενός μέρους στα δέκα τρισεκατομμύρια. Πολλοί φυσικοί θα ήθελαν όμως να τη δουν να διαψεύδεται: η Γενική Σχετικότητα δεν έχει συμφιλιωθεί μέχρι σήμερα με την κβαντική μηχανική, και ορισμένες από τις λύσεις που έχουν προταθεί για αυτή τη διαφωνία, όπως η θεωρία των χορδών, παραβιάζουν την αρχή της ισοδυναμίας.

Σχόλιο: ... και πιο ακριβό!


Rainbow

Δείτε το φως ταυτόχρονα ως κύμα και ως σωματίδιο!

φως κύμα σωματίδιο
Από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνει κανείς στο μάθημα της Φυσικής είναι ότι το φως συμπεριφέται ταυτόχρονα ως κύμα και ως σωματίδιο, αλλά μέχρι σήμερα οι επιστήμονες είχαν καταφέρει να το παρατηρήσουν μόνο σε μία από τις δύο καταστάσεις. Τελικά, μια ομάδα ερευνητών του EPFL (Ecole Polytechnique Federale de Lausanne) ανέπτυξε μια νέα τεχνική απεικόνισης και με τη βοήθεια του πανίσχυρου ηλεκτρονικού μικροσκοπίου της μπόρεσε να καταγράψει για πρώτη φορά στην ιστορία τη διττή φύση του φωτός στην εικόνα που βλέπετε παραπάνω.

Αναλυτικές λεπτομέρειες σχετικά με την τεχνική που ανέπτυξαν μπορείτε να διαβάσετε στη δημοσίευση τους στο περιοδικό Nature, αλλά για μια πιο εύκολη εξήγηση μπορείτε να παρακολουθήσετε το παρακάτω video. Η ουσία είναι ότι για πρώτη φορά καταγράφηκε σε εικόνα ένα από τα βασικά παράδοξα της Κβαντομηχανικής.

Δείτε το βίντεο:

Info

Γιατί δεν θα δούμε τους λευκούς καρχαρίες αν έρχονται κατά πάνω μας

λευκός καρχαρίας

Οι λευκοί καρχαρίες είναι το μόνο γνωστό αρπακτικό που επιτίθεται ακολουθώντας τη γωνία του Ήλιου
Οι μεγάλοι λευκοί καρχαρίες εκμεταλλεύονται τη γωνία υπό την οποία πέφτει το φως του Ήλιου προκειμένου να μην γίνονται αντιληπτοί από τα υποψήφια θύματά τους, διαπιστώνουν ερευνητές στην Αυστραλία.

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι ο λευκός καρχαρίας (Carcharodon carcharias), το μεγαλύτερο αρπακτικό ψάρι του πλανήτη, προτιμά να κυνηγά το ξημέρωμα και το σούρουπο.

Οι νέες παρατηρήσεις, οι οποίες δημοσιεύονται στην επιθεώρηση The American Naturalist, δείχνουν να προσφέρει μια πειστική εξήγηση για αυτή τη στρατηγική.

Ο Τσάρλι Χάβενιρς και η ομάδα του στο Πανεπιστήμιο «Φλίντερς» της Αυστραλίας ταξίδεψαν 30 χιλιόμετρα από τις ακτές της νότιας Αυστραλίας και προσέλκυσαν λευκούς καρχαρίες πετώντας στο νερό ιχθυέλαιο και αλεσμένα ψάρια. Στη συνέχεια έριξαν στη θάλασσα κομμάτια τόνου, βάρος έξι κιλών, και παρακολούθησαν τις επιθέσεις στα δολώματα.

Οι ερευνητές κατέγραψαν 1000 προσεγγίσεις από 44 λευκούς καρχαρίες, οι οποίες κατέληξαν σε 37 επιθέσεις στα κομμάτια τόνου.

Αυτό που διαπίστωσαν οι ερευνητές ήταν ότι οι καρχαρίες έτειναν να επιτίθενται από την κατεύθυνση από την οποία ερχόταν ο ήλιος: νωρίς το πρωί προτιμούσαν να πλησιάζουν τα δολώματα από την ανατολή, ενώ το απόγευμα πλησίαζαν από τη δύση.

Telescope

Νέος φασματογράφος τηλεσκοπίου βλέπει πιο μακριά από το Hubble

νέο τηλεσκόπιο
© ESO/MUSE Consortium/R. Bacon
Δύο από τους μακρινούς γαλαξίες που ανακάλυψε το όργανο MUSE με φόντο την αντίστοιχη εικόνα του Hubble
Νέος φασματογράφος που εγκαταστάθηκε σε ένα ευρωπαϊκό τηλεσκόπιο στη Χιλή χρειάστηκε μόλις 27 ώρες για να ολοκληρώσει μια απογραφή των γαλαξιών στις εσχατιές του Σύμπαντος, βλέποντας αντικείμενα αόρατα ακόμα και για το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble.

Το 1995, το Hubble έστρεψε το φακό του για δέκα συνεχόμενες μέρες σε μια μικρή περιοχή του ουρανού στον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου. Τα δεδομένα που συγκέντρωσε, γνωστά ως «Βαθύ Πεδίο» (Hubble Deep Field) έφεραν επανάσταση στην κοσμολογία, καθώς αποκάλυψαν μερικούς από τους πρώτους γαλαξίες που σχηματίστηκαν στο Σύμπαν.

Αργότερα, το 1998, το διαστημικό τηλεσκόπιο πραγματοποίησε μια ανάλογη απογραφή των μακρινών γαλαξιών στον ουρανό του νότιου ημισφαιρίου, το λεγόμενο «Βαθύ Πεδίο του Νότου» ή HDF-S.

Σε μια επίδειξη της τεχνολογικής προόδου που έχει σημειωθεί έκτοτε, ερευνητές του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου (ESO) παρουσιάζουν μια νέα, λεπτομερέστερη εκδοχή του HDF-S. Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Astronomy & Astrophysics.

Κλειδί για το επίτευγμα ήταν ο «Φασματογραφικός Εξερευνητής Πολλαπλών Μονάδων», ή MUSE, ένας αισθητήρες που εγκαταστάθηκε σε ένα από τα τέσσερα επιμέρους τηλεσκόπια που συνιστούν το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του ESO στο όρος Παρανάλ της Χιλής.

Galaxy

Επιστήμονες εντόπισαν γιγάντια μαύρη τρύπα

μαύρες τρύπες
Θηριώδη μαύρη τρύπα, που τροφοδοτεί «τον φωτεινότερο φάρο του μακρινού σύμπαντος», ανακάλυψαν αστρονόμοι, που υπογραμμίζουν το γεγονός ότι το αστρικό αυτό σώμα έχει μάζα 12 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ηλιου μας.

Το μνημειώδες αστρικό σώμα βρίσκεται στο κέντρο κουάζαρ - ισχυρότατη πηγή γαλαξιακής ακτινοβολίας - με ενεργειακό εκτόπισμα ένα τρισεκατομμύριο φορές μεγαλύτερο από του Ηλιου.

Εδώ και χρόνια, η φύση των κουάζαρ, που ανακαλύφθηκαν το 1963, παρέμενε μυστηριώδης, όπως αναφέρει σε άρθρο της η εφημερίδα Guardian. Σήμερα, όμως, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα κουάζαρ δημιουργούνται από την υπερθέρμανση ύλης, καθώς αυτή σύρεται προς τις γιγάντιες μαύρες τρύπες στο κέντρο μακρινών γαλαξιών.

Το νέο αντικείμενο, μαύρη τρύπα, βρίσκεται σε απόσταση 12,8 δισ. ετών φωτός από τη Γη και σχηματίστηκε μόλις 900 εκατομμύρια χρόνια μετά το γενεσιουργό Μπιγκ Μπανγκ, αιτία της δημιουργίας του ίδιου του σύμπαντος.

Οι αστρονόμοι αδυνατούν να δώσουν πειστικές εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκε μία τόσο μεγάλη μαύρη τρύπα, τόσο νωρίς στην ιστορία του σύμπαντος. Ο δρ Φουγιάν Μπιάν, του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας και μέλος της διεθνούς αστρονομικής ομάδας, λέει: «Ο σχηματισμός τόσο μεγάλης μαύρης τρύπας τόσο γρήγορα είναι πολύ δύσκολο να ερμηνευθεί με τις υπάρχουσες θεωρίες. Η μαύρη τρύπα αυτή στο κέντρο του κουάζαρ απέκτησε τεράστια μάζα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα».

Sun

Ολική έκλειψη ηλίου στις 20 Μαρτίου

Η μεγαλύτερη ηλιακή έκλειψη από τον Αύγουστο του 1999
έκλειψη ηλίου
Σε λίγο καιρό πολλές περιοχές της Ευρώπης θα «βυθιστούν στο σκοτάδι», καθώς το 90% σχεδόν της ηλιακής ακτινοβολίας δε θα καταφέρει να φτάσει στη Γη. Σε λιγότερο από ένα μήνα θα βιώσουμε τη μεγαλύτερη ηλιακή έκλειψη που έχει σημειωθεί τα τελευταία 16 χρόνια.

Στις 20 Μαρτίου η τροχιά της Σελήνης θα την οδηγήσει μπροστά από τον Ήλιο, ρίχνοντας ένα πέπλο σκιάς στη Γη.

Η έκλειψη θα «καλύψει» περίπου το 84% της επιφάνειας του ήλιου, επάνω από την αγγλική πρωτεύουσα, ενώ στη Γλασκώβη, το Άμπερντην και το Εδιμβούργο το ποσοστό της έκλειψης θα πλησιάσει το 94%.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Daily Mail σε δημοσίευμά της, οι διαχειριστές συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας προειδοποιούν ότι η έκλειψη ενέχει σοβαρό κίνδυνο μπλακάουτ σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς η ήπειρος έχει αρχίσει να στηρίζεται όλο και περισσότερο στην ηλιακή ενέργεια.

Flashlight

Φωτοβολταϊκά από όστρακα γαρίδων

γαρίδα

Οι ερευνητές απομόνωσαν τα χημικά χιτίνη και χιτοζάνη που συνήθως βρίσκονται σε αφθονία στα κελύφη γαρίδων και άλλα οστρακόδερμων.
Ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου κατασκεύασε τα πρώτα φωτοβολταϊκά κύτταρα από όστρακα γαρίδων.

Οι ερευνητές απομόνωσαν τα χημικά χιτίνη και χιτοζάνη που συνήθως βρίσκονται σε αφθονία στα κελύφη γαρίδων και άλλα οστρακόδερμων. Τα υλικά αυτά έχουν επίσης πολύ πιο χαμηλό κόστος παραγωγής από ότι το ρουθήνιο, το οποίο είναι παρόμοιο με το λευκόχρυσο και χρησιμοποιείται για την κατασκευή ηλιακών κυττάρων.

Στη συνέχεια οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια διαδικασία γνωστή ως υδροθερμική απανθράκωση για τη δημιουργία νανοσωματιδίων CQD (ανθρακικές κβαντικές κουκίδες), με τις οποίες μετά επικάλυψαν νανοράβδους οξειδίου του ψευδαργύρου.

«Πρόκειται για έναν εξαιρετικό και εύκολο νέο τρόπο δημιουργίας φωτοβολταϊκών κυττάρων από άμεσα διαθέσιμα, βιώσιμα υλικά», δήλωσε ο Τζο Μπρίσκοου, μέλος της ερευνητικής ομάδας. «Μόλις βελτιώσουμε την απόδοσή τους θα μπορούν να αντικαταστήσουν τα συμβατικά φωτοβολταϊκά σε κάθε εφαρμογή τους, ενώ ιδιαίτερα διαδεδομένη χρήση θα μπορούν να βρουν στη φόρτιση φορητών συσκευών», πρόσθεσε.

Coffee

Καφεΐνη: Το όπλο των φυτών

καφεΐνη

Η καφεΐνη που βρίσκεται στον καφέ μπορεί να είναι ένα ναρκωτικό, δεν είναι όμως το προϊόν κάποιου χημικού εργαστηρίου του υποκόσμου, αλλά το αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξελικτικής πορείας των φυτών.
Κάθε δευτερόλεπτο, οι άνθρωποι στον κόσμο πίνουν πάνω από 26.000 κούπες καφέ. Και ενώ κάποιοι μπορεί να ενδιαφέρονται μόνο για τη γεύση, οι περισσότεροι χρησιμοποιούν τον καφέ ως μέσο χορήγησης καφεΐνης στο αίμα τους. Η καφεΐνη είναι η πιο ευρέως χρησιμοποιούμενη ψυχοτρόπος ουσία παγκοσμίως.

Πολλοί από εμάς παίρνουν τη δόση καφεΐνης τους από το τσάι, ενώ άλλοι πίνουν μάτε, ένα αφέψημα που προέρχεται από το φυτό Yerba mate της Νότιας Αμερικής. Τα κακαόδεντρα παράγουν επίσης καφεΐνη, με αποτέλεσμα να λαμβάνεις μία μικρή δόση τρώγοντας σοκολάτα.

Η καφεΐνη μπορεί να είναι ένα ναρκωτικό, δεν είναι όμως το προϊόν κάποιου χημικού εργαστηρίου του υποκόσμου, αλλά το αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξελικτικής πορείας των φυτών. Παρά την τεράστια όμως επιθυμία μας για καφεΐνη, οι επιστήμονες γνωρίζουν πολύ λίγα σχετικά με το γιατί τα φυτά την παρασκευάζουν.

Μία νέα έρευνα βοηθά ώστε να αλλάξει αυτό. Μία διεθνής ομάδα επιστημόνων έχει αναλύσει την αλληλουχία του γονιδιώματος του φυτού Coffea canephora, που αποτελεί την κύρια πηγή των κόκκων του καφέ. Αναλύοντας τα γονίδιά του, οι επιστήμονες κατάφεραν να αναπαραστήσουν τον τρόπο με τον οποίο ο καφές απέκτησε τον βιοχημικό εκείνο εξοπλισμό που είναι απαραίτητος για την παραγωγή καφεΐνης.

Η νέα έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε πριν από λίγους μήνες στο επιστημονικό περιοδικό Science, ρίχνει φως στο εξελικτικό μονοπάτι αυτών των φυτών, το οποίο τους επέτρεψε να φτιάχνουν καφεΐνη, ως ένα τρόπο ελέγχου της συμπεριφοράς των ζώων, και κατά συνέπεια και της δικής μας.