Ο ισραηλινός πρόεδρος Ρεουβέν Ριβλίν θα δώσει σήμερα στη δημοσιότητα έγγραφα που δεν είχαν ποτέ δημοσιοποιηθεί ως τώρα, μεταξύ των οποίων τη χειρόγραφη αίτηση χάριτος που είχε υποβάλει ο ναζί εγκληματίας Άντολφ Άιχμαν λίγο πριν από την εκτέλεσή του.
Όπως έγινε γνωστό από το γραφείο του προέδρου, η επιστολή που περιέχει το αίτημα αυτό, το οποίο είχε απευθυνθεί στον τότε πρόεδρο Ιτζάκ Μπεν-Ζβι, θα παρουσιασθεί στη διάρκεια τελετής στην επίσημη κατοικία του Ριβλίν στην Ιερουσαλήμ με την ευκαιρία της Διεθνούς Ημέρας Μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
Ο Άιχμαν είχε συλληφθεί το 1960 στην Αργεντινή από πράκτορες της Μοσάντ, της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών, και είχε μεταφερθεί μυστικά στο Ισραήλ όπου το 1961 δικάσθηκε και καταδικάσθηκε σε θάνατο.
Στην επιστολή του,
ο Άιχμαν υποστηρίζει ότι το ισραηλινό δικαστήριο που τον δίκασε υπερτίμησε τον ρόλο του στην οργάνωση της επιμελητείας της "τελικής λύσης" του Αδόλφου Χίτλερ, του σχεδίου εξόντωσης των εβραίων της Ευρώπης, έξι εκατομμύρια από τους οποίους χάθηκαν στα στρατόπεδα θανάτου.
"
Πρέπει να διακρίνει κανείς τους υπεύθυνους αρχηγούς από πρόσωπα όπως εγώ που εξαναγκάσθηκαν να υπηρετήσουν σαν απλά εργαλεία στα χέρια τους", δηλώνει ο Άιχμαν στην επιστολή αυτή, αποσπάσματα της οποίας επικαλέσθηκε το γραφείο του Ριβλίν.
"
Δεν ήμουν ένας υπεύθυνος αρχηγός και έτσι δεν αισθάνομαι ένοχος", προσθέτει.
"Δεν μπορώ να αναγνωρίσω ως δίκαιη την ετυμηγορία του δικαστηρίου και σας ζητώ, (...) κύριε πρόεδρε, να ασκήσετε το δικαίωμά σας απονομής χάριτος και να διατάξετε να μην εφαρμοστεί η ποινή του θανάτου".
Η επιστολή υπογράφεται από τον Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ και φέρει ημερομηνία 29 Μαΐου 1962. Ο ναζί εκτελέσθηκε δύο ημέρες αργοτερα.
Σχόλιο: Ο Άιχμαν δεν αισθάνεται ένοχος παρόλο που οι πράξεις του έφεραν τέλος στη ζωή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων: εβραίων, τσιγγάνων, γερμανών πολιτών που ήταν κουμουνιστές ή έπασχαν από κάποια νοητική ή σωματική αναπηρία. Ο Άιχμαν ήταν υπεύθυνος για την μεταφορά αυτών των ανθρώπων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η Χάνα Άρεντ για χάρη του δημιούργησε τη φράση, «η κοινοτοπία του κακού»:
Η κοινοτοπία του κακού: Η δίκη του Αϊχμαν
Σχετικοποιώντας τις ευθύνες του Αϊχμαν, χωρίς να αμφισβητεί την ενοχή του, του απέδωσε περιορισμένη δυνατότητα ηθικού προβληματισμού γύρω από τις πραγματικές διαστάσεις και συνέπειες που είχε η θέση του. Σύμφωνα με την Αρεντ, σε αντίθεση με τη ροή της δίκης, δεν ήταν ο εγγενής αντισημιτισμός ούτε ο ναζιστικός φανατισμός του που τον έκανε ένα πολύτιμο γρανάζι της ναζιστικής μηχανής. Ηταν η ευσυνειδησία και η προσήλωση στο καθήκον.
Η βασική αυτή θέση ονομάστηκε από την ίδια η «κοινοτοπία του κακού» και υπήρξε μια από τις καθοριστικότερες θέσεις στην ιστορία της σύγχρονης διανόησης, φράση-ορόσημο για να περιγράψει κανείς την ευκολία με την οποία φυσιολογικοί άνθρωποι μπορούν να διαπράξουν αποτρόπαιες πράξεις, κρυμμένοι πίσω από εντολές ανωτέρων. Εν προκειμένω, ήταν η γερμανική καταναγκαστική μηχανή και όχι η συνείδηση του Αϊχμαν που ενεργούσε. Οπως διευκρίνισε η ίδια μεταγενέστερα, «μου έκανε εντύπωση η πρόδηλη ρηχότητα του πράττοντος που κατέστησε αδύνατο τον εντοπισμό του αδιαμφισβήτητου κακού των πράξεών του σε οποιοδήποτε βαθύτερο επίπεδο αιτιών ή κινήτρων. Τα έργα ήταν τερατώδη, αλλά ο δράστης [...] ήταν αρκετά συνηθισμένος, ούτε τερατώδης ούτε δαιμονικός».
Σχόλιο: Ο Άιχμαν δεν αισθάνεται ένοχος παρόλο που οι πράξεις του έφεραν τέλος στη ζωή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων: εβραίων, τσιγγάνων, γερμανών πολιτών που ήταν κουμουνιστές ή έπασχαν από κάποια νοητική ή σωματική αναπηρία. Ο Άιχμαν ήταν υπεύθυνος για την μεταφορά αυτών των ανθρώπων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η Χάνα Άρεντ για χάρη του δημιούργησε τη φράση, «η κοινοτοπία του κακού»:
Η κοινοτοπία του κακού: Η δίκη του Αϊχμαν