Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Πετρό Ποροσένκο, συναντήθηκε στις 24 Αυγούστου στο Βερολίνο με τους Άνγκελα Μέρκελ και Φρανσουά Ολάντ. Στις συνομιλίες φάνηκε καθαρά ότι οι ευρωπαίοι ηγέτες του έκαναν σοβαρές υποδείξεις, στο πνεύμα και στο γράμμα της Συμφωνίας του Μινσκ.
poroshenko merkel hollande
"Συμμορφώσου Ποροσένκο"
Η συνέντευξη Τύπου, μετά το πέρας των συνομιλιών των τριών ηγετών στο Βερολίνο, κύλησε σε εξαιρετικά χαμηλούς τόνους και γενικότερα φάνηκε να είναι υπέρ της Ουκρανίας. Ο πρόεδρος της Γαλλίας και η καγκελάριος της Γερμανίας, εξέφρασαν τη στήριξη τους στο Κίεβο, ενώ επέκριναν τη Ρωσία και τους αυτονομιστές του Ντονμπάς. Μέχρι εδώ, επικοινωνιακά, όλα πήγαν καλά. Ωστόσο, όπως παρατηρούν αναλυτές, στο παρασκήνιο της συνάντησης και στη διάρκεια των συνομιλιών στη γερμανική πρωτεύουσα, τα πράγματα δεν ήταν και τόσο ευχάριστα για τον Ποροσένκο.

Το πρόβλημα είναι ότι οι απόψεις της Ευρώπης και του Κιέβου για την κατάσταση στο Ντονμπάς αποκλίνουν σημαντικά. «Η Ευρώπη είναι έτοιμη να δεχθεί και να ικανοποιηθεί με τη μεγαλύτερη αυτονομία του Ντονμπάς, καθώς και την ανάδειξη κάποιου συμβιβαστικού, κοινά αποδεκτού από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, πολιτικού προσώπου ως επικεφαλής αυτής της αυτονομίας», λέει στην RBTH ο αναπληρωτής καθηγητής του Ρωσικού Κρατικού Πανεπιστημίου Ανθρωπιστικών Σπουδών, Αλεξάντρ Γκουστσίν. «Οι Ευρωπαίοι συμφωνούν και για τη συμμετοχή, επίσημα ή ανεπίσημα, της Ρωσίας σε αυτή τη διαδικασία».

Ωστόσο, μια τέτοια επιλογή δεν ικανοποιεί το Κίεβο. «Ο Ποροσένκο λέει ότι οι πρόσφατες τροποποιήσεις στο Σύνταγμα της Ουκρανίας αποτελούν ήδη μια μεγάλη παραχώρηση του Κιέβου στη διαπραγματευτική διαδικασία. Είναι το μέγιστο που μπορεί να δεχθεί και να περάσει από τη Βερχόβνα Ράντα (σ.σ. ουκρανικό Κοινοβούλιο)», λέει ο Γκουστσίν. «Η Συμφωνία του Μινσκ απαιτεί απ' αυτόν περισσότερα, αλλά ο Ποροσένκο θεωρεί αυτή τη Συμφωνία, όχι σαν έναν οδικό χάρτη προς την ειρήνη, αλλά σαν ένα τρόπο για να κερδίσει χρόνο».

Αδύνατη η Συμφωνία Μινσκ χωρίς Πούτιν

Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ουκρανία εφαρμόζει μια εξαιρετικά επικίνδυνη πολιτική, χτυπώντας με συνεχείς βολές πυροβολικού πόλεις της αυτοανακηρυχθείσης «Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ», και προβοκάροντας με τον τρόπο αυτό τους αυτονομιστές να «σπάσουν» την ανακωχή και να ξεκινήσουν εκ νέου τις εχθροπραξίες. Αυτός ήταν ο κύριος λόγος που οι ηγέτες της ΕΕ αναγκάστηκαν να καλέσουν τον Ποροσένκο για σοβαρή συζήτηση, και μάλιστα χωρίς την παρουσία της Ρωσίας.

«Η Γαλλία και η Γερμανία αντιμετωπίζουν με αρκετή δόση σκεπτικισμού τη ρωσική πολιτική στο ουκρανικό ζήτημα και στις συναντήσεις με τη συμμετοχή των εκπροσώπων της Ρωσίας, τους είναι δύσκολο να ασκήσουν πίεση στο Κίεβο, και να συνταχθούν με τη ρωσική πλευρά, έστω και στο ελάχιστο. Την ίδια στιγμή, για να σωθεί η Συμφωνία του Μινσκ, εναλλακτική της οποίας δεν υπάρχει, απαιτούνται μια σειρά από ενέργειες, ειδικά από την ηγεσία του Κιέβου. Κατά πρώτο λόγο, αυτό αφορά τις τροποποιήσεις στο ουκρανικό Σύνταγμα και τη συμφωνία για τις εκλογικές διαδικασίες στο Ντονμπάς», εξηγεί ο αναλυτής της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, Σεργκέι Ούτκιν.

Διπλωματική σκακιέρα

Τα εργαλεία για να ασκηθεί πίεση στο Κίεβο από το Παρίσι και το Βερολίνο υπάρχουν. «Η περεταίρω ανάπτυξη των σχέσεων με την ΕΕ αποτελεί μια από τις προτεραιότητες της ουκρανικής ηγεσίας. Από την πορεία τους θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό η επιτυχία της σημερινής κυβερνητικής ομάδας. Ας μην ξεχνάμε ότι η άποψη της Κομισιόν για την επιτυχία των μεταρρυθμίσεων στην Ουκρανία, θεωρείται από πολλούς πολίτες της Ουκρανίας σαν το πιο έγκυρο πολιτικό κριτήριο. Γενικότερα, δεν συμφέρει στην ηγεσία του Κιέβου να έρθει σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες», θεωρεί ο Σ.Ούτκιν. Το αν θα μπορέσει η Ευρώπη να χρησιμοποιήσει αυτά τα εργαλεία, θα το δείξει ο χρόνος και, όπως λέει ο Ούτκιν, «η δυναμική της περαιτέρω ανάπτυξης της διαπραγματευτικής διαδικασίας, ιδίως στο πλαίσιο των εργασιών της ομάδας επαφής».

Εν τω μεταξύ, ορισμένα πρώτα συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν. Έτσι, στην κοινή συνέντευξη Τύπου στο Βερολίνο, η Μέρκελ και ο Ολάντ δήλωσαν ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στη Συμφωνία του Μινσκ και στο υφιστάμενο διαπραγματευτικό σχήμα της Νορμανδίας (σ.σ. Ρωσία, Γερμανία, Γαλλία, Ουκρανία). Ο δε, Πετρό Ποροσένκο αναγκάστηκε να συμφωνήσει μαζί τους. «Η συνάντηση του Βερολίνου ήταν η επιβεβαίωση ότι κανένας δεν σκοπεύει να αρνηθεί τη Συμφωνία του Μινσκ, ακόμη και αν η αυστηρή τήρηση των προθεσμιών της μετατρέπεται, όλο και περισσότερο, σε ένα ανέφικτο - ιδανικό - στόχο. Η διαδικασία των διαπραγματεύσεων, όπως συμβαίνει και σε άλλες παρόμοιες καταστάσεις συγκρούσεων, συμβάλλει στη μείωση της έντασης, ακόμα και στην περίπτωση που οδηγεί σε αποτελέσματα που ερμηνεύονται με διαφορετικούς τρόπους», λέει ο Σεργκέι Ούτκιν.

Ίσως στην επόμενη συνεδρίαση του σχήματος της Νορμανδίας, ο Φρανσουά Ολάντ και η Άνγκελα Μέρκελ προσπαθήσουν να ζητήσουν από τη Ρωσία να προβεί σε παραχωρήσεις, σε αντάλλαγμα για την πρόταση-υπόδειξη που έκαναν στον Πετρό Ποροσένκο στο Βερολίνο. «Η Ευρώπη αναμένει παραχωρήσεις από τη Ρωσία, ειδικότερα, την αναβολή των εκλογών στο Ντονμπάς και ενδεχομένως, μια αλλαγή στην ηγεσία των αυτό-ανακηρυχθεισών «Λαϊκών Δημοκρατιών» του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ», πιστεύει ο Αλεξάντρ Γουστσίν.