Οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον του Ντονμπάς έχουν φτάσει σε οριακό σημείο. Βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας οριστικής συμφωνίας ειρήνευσης, ή είμαστε μάρτυρες της ηρεμίας πριν από την καταιγίδα;
εκκλησία της Ιβηρικής εικόνας
Η εκκλησία της Ιβηρικής εικόνας της Μητέρας του Θεού κοντά στο αεροδρόμιο του Ντονιέτσκ υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών στη νοτιοανατολική Ουκρανία
Στο φόντο των αυξανόμενων παραβιάσεων της εκεχειρίας στην Ανατολική Ουκρανία και του νέου αδιεξόδου στις ειρηνευτικές συνομιλίες, τα εμπλεκόμενα μέρη της σύγκρουσης άρχισαν να δηλώνουν προς κάθε κατεύθυνση ότι απειλείται η ειρηνευτική διαδικασία του Μινσκ. Ρώσοι αναλυτές πιστεύουν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς να μιλήσουμε για τη διακοπή των διαπραγματεύσεων του Μινσκ, ταυτόχρονα όμως, αναγνωρίζουν την πολυπλοκότητα της υφιστάμενης κατάστασης στο Ντονμπάς.

Από τις ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας έρχονται συνεχώς αναφορές για αυξανόμενες αναφλέξεις των συγκρούσεων. Οι αντιμαχόμενες πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις της εκεχειρίας που συμφωνήθηκε στο Μινσκ και για βομβαρδισμούς σε κατοικημένες περιοχές. Τη νύχτα της 10ης Αυγούστου, ξέσπασαν συγκρούσεις στη διαχωριστική ζώνη (γραμμή εκεχειρίας), στην περιοχή του χωριού Σταρογκνάτοβκα στην περιφέρεια Ντονιέτσκ.

Ο ηγέτης της αυτοανακηρυχθείσης Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονιέτσκ (ΛΔΝ), Αλεξάντρ Ζαχάρτσενκο, από τις 7 Αυγούστου ακόμα είχε πει ότι «υπάρχουν κάποιες έμμεσες ενδείξεις για μια πιθανή έναρξη ενός νέου γύρου εχθροπραξιών». Εκπρόσωποι της ΛΔΝ, αλλά και της γειτονικής -επίσης αυτοανακηρυχθείσης- Λαϊκής Δημοκρατίας του Λουγκάνσκ (ΛΔΛ), λένε ότι η Συμφωνία του Μινσκ δεν εφαρμόζεται και απευθύνουν έκκληση για μια νέα συνάντηση των επικεφαλής των κρατών του «κουαρτέτου της Νορμανδίας».

Οι ουκρανικές Αρχές, με τη σειρά τους, κατηγορούν τους αυτονομιστές στις ανατολικές περιοχές της χώρας και τη Μόσχα, ότι προσπαθούν να διακόψουν τη διαδικασία των ειρηνευτικών συνομιλιών, ενώ το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών προτρέπει το Κίεβο να προχωρήσει σε απευθείας διάλογο με το Ντονιέτσκ και το Λουγκάνσκ.

Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται ...

Ρώσοι αναλυτές, ωστόσο, πιστεύουν ότι είναι ακόμα πολύ νωρίς για να «πέσουν οι τίτλοι του τέλους» στη Συμφωνία του Μινσκ. Θεωρούν ότι, παρά τις εμφανιζόμενες και ενίοτε υποκινούμενες δυσκολίες, η διαπραγματευτική διαδικασία συνεχίζεται. «Η Συμφωνία του Μινσκ είναι απολύτως ζωντανή. Όταν λένε ότι η Συμφωνία του Μινσκ δεν εφαρμόζεται ή ότι δεν είναι εφικτό να την υλοποιήσουμε, ξεχνούν το βασικότερο: Αυτή η σημαντική συμφωνία είναι πρωτίστως συμφωνία εκεχειρίας. Ακόμα και με το δεδομένο ότι και οι δύο πλευρές προκαλούν από τον Ιανουάριο, δεν έχουμε πολεμικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας και θύματα σε μάχες. Τη στιγμή που δεν έχουμε πολεμικές συγκρούσεις στην επίμαχη περιοχή, αυτό σημαίνει ότι η Συμφωνία του Μινσκ δουλεύει», δήλωσε στη RBTH ο πρόεδρος του ΔΣ του Κέντρου Πολιτικών Τεχνολογιών, Μπορίς Μακάρενκο.

Ο πολιτικός επιστήμονας, γενικός διευθυντής του Κέντρου Πολιτικών Συγκυριών, Σεργκέι Μιχέγιεφ, πιστεύει και αυτός ότι η ειρηνευτική διαδικασία του Μινσκ συνεχίζεται. Οι ομάδες εργασίας είναι ακόμα εκεί και διαβουλεύονται σε τεχνικό επίπεδο και η ένταση των αψιμαχιών δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτό που συνέβαινε στο Ντονμπάς πριν από την υπογραφή της Συμφωνίας του Μινσκ τον Φεβρουάριο του 2015, είπε ο εμπειρογνώμονας.

Ποιος θέλει την κλιμάκωση της έντασης;

Την ίδια στιγμή, οι απόψεις των αναλυτών ως προς το ποια είναι η βασική αιτία που φρενάρει την ειρηνευτική διαδικασία είναι διχασμένες. Όπως λέει ο Μακάρενκο, οι ειρηνευτικές συνομιλίες παρεμποδίζονται από την έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των κύριων συμμετεχόντων στη διαδικασία του Μινσκ. Έτσι, όπως τονίζει, «η καθεμία από τις πλευρές της Συμφωνίας του Μινσκ, πάντα βρίσκει κάτι που θεωρεί η ίδια δίκαιο για να κατηγορήσει την άλλη πλευρά για μη συμμόρφωση με τους όρους της Συμφωνίας».

Ωστόσο, στη Ρωσία, αρκετοί αναλυτές είναι βέβαιοι ότι η κύρια ευθύνη για την αποτυχία της διαδικασίας πέφτει στο Κίεβο. Ο Σεργκέι Μιχέγιεφ θεωρεί το Κίεβο εμποδίζει την εφαρμογή των πολιτικών όρων της Συμφωνίας. «Εάν υλοποιήσουν πλήρως τη Συμφωνία του Μινσκ, θα πρέπει να ενσωματώσουν πραγματικά το Ντονμπάς, όχι με τους όρους των ριζοσπαστών, αλλά με τους όρους και τις προϋποθέσεις ενός σοβαρού συμβιβασμού και μέσα στο πλαίσιο της αναγκαίας Συνταγματικής μεταρρύθμισης. Αυτό όμως, δεν το θέλουν, γιατί τότε θα είναι υποχρεωμένοι να δουν να δημιουργείται μια άλλη Ουκρανία», είπε ο εμπειρογνώμονας, ρίχνοντας τις ευθύνες στην τωρινή ουκρανική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τον Αντρέι Σούζνταλτσεφ, αναπληρωτή κοσμήτορα της Σχολής Διεθνούς Οικονομίας και Παγκόσμιας Πολιτικής της Ανώτατης Σχολής Οικονομικών, το Κίεβο προσποιείται ότι εφαρμόζει τη Συμφωνία του Μινσκ στο πολιτικό τμήμα της, για να μπορεί να παρουσιάσει κάτι στη Δύση. «Στην κατά το Κίεβο ερμηνεία της διαδικασίας, η Συμφωνία του Μινσκ σημαίνει συνθηκολόγηση της Νοτιοανατολικής Ουκρανίας (σ.σ. των περιοχών που εξεγέρθηκαν απέναντι στη μετά «Μαϊντάν» κυβέρνηση του Κιέβου). Απ' την αρχή οι Ουκρανοί υλοποίησαν στα σοβαρά μόνο το τελευταίο εδάφιο της Συμφωνίας: Την εγκατάσταση ουκρανικών στρατιωτικών δυνάμεων στα ουκρανο-ρωσικά σύνορα (για να διακοπεί η επικοινωνία μεταξύ των περιοχών που βρίσκεται υπό τον έλεγχο των αυτονομιστών και της Ρωσίας)», σημειώνει ο αναλυτής, υπονοώντας ξεκάθαρα, ότι η Ουκρανία δεν προτίθεται να εφαρμόσει τα υπόλοιπα σημεία της Συμφωνίας.

Η άποψη του Κιέβου

Ο πρόεδρος της Βερχόβνα Ράντα (ουκρανικό Κοινοβούλιο), Βολοντίμιρ Γκρόϊσμαν, στις 5 Αυγούστου εκφράστηκε για τις πολιτικές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας του Μινσκ με τα εξής χαρακτηριστικά λόγια: «Θα ήθελα να επαναλάβω για άλλη μια φορά: Δεν θα γίνουν εκλογές στα εδάφη που δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Ουκρανίας. Δεν θα δώσουμε αμνηστία σε κανέναν που είναι ένοχος για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, είναι θέμα αρχών. Και - έχω κουραστεί να το λέω - το Ντονμπάς δεν έχει κανένα ειδικό καθεστώς».

Την ίδια στιγμή, στο Κίεβο ισχυρίζονται ότι η αύξηση της έντασης στα ανατολικά της χώρας είναι δουλειά της Ρωσίας. Σύμφωνα με το διευθυντή του Κέντρου Εφαρμοσμένων Πολιτικών Ερευνών «Penta», Βολοντίμιρ Φέσενκο, υπάρχει «η αίσθηση ότι η Ρωσία χρησιμοποιεί κάποιου είδους «διακόπτη» στην αντιμετώπιση της κρίσης: Άλλοτε μειώνει την ένταση, όπως έγινε στα τέλη Ιουνίου και άλλες φορές, όπως τώρα, κλιμακώνει την αντιπαράθεση». «Η ελεγχόμενη ένταση, είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες που χρησιμοποιεί η Ρωσία για να επηρεάσει τη διαδικασία του Μινσκ, και κυρίως, για να επηρεάσει τους Δυτικούς εταίρους μας», λέει.

Η Συμφωνία του Μινσκ, που υπογράφτηκε με τη διαμεσολάβηση της Ρωσίας, της Γερμανίας και της Γαλλίας στην πρωτεύουσα της Λευκορωσίας στις 11-12 Φεβρουαρίου 2015, αφορά στην κατάπαυση του πυρός στο ανατολικό τμήμα της Ουκρανίας και σε μια σειρά από όρους και προϋποθέσεις, η υλοποίηση των οποίων θα πρέπει να οδηγήσει στην πολιτική διευθέτηση της σύγκρουσης. Στο έγγραφο, αναφέρεται η ανάγκη νομοθετικής ρύθμισης για την εδραίωση του ειδικού καθεστώτος ορισμένων περιοχών στην Ανατολική Ουκρανία, η παραχώρηση αμνηστίας από τις ουκρανικές Αρχές, η οργάνωση και η διενέργεια τοπικών εκλογών στις περιοχές που δεν ελέγχει το Κίεβο, η εφαρμογή των Συνταγματικών μεταρρυθμίσεων για την αποκέντρωση της εξουσίας και η μεταβίβαση του ελέγχου των συνόρων μεταξύ Ντονμπάς και Ρωσικής Ομοσπονδίας στον έλεγχο της ουκρανικής πλευράς.