Καλώς Ορίσατε στο Sott.net
Σαβ, 22 Φεβ. 2020
Ο Κόσμος γι'αυτούς που Σκέφτονται

Επιστήμη του Πνεύματος
Χάρτης

Heart

Ο πατέρας παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των παιδιών του

Ο πατέρας παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο στην ανάπτυξη του παιδιού του από ό,τι φανταζόμασταν - από τη γλώσσα και τη γνωστική ανάπτυξη κατά τη βρεφική ηλικία ως τις κοινωνικές δεξιότητες στο δημοτικό σχολείο -, σύμφωνα με νέα ευρήματα ειδικών του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (MSU).
πατέρας παιδί

Ο πατέρας παίζει τελικά σημαντικότερο ρόλο από ό,τι πιστευόταν τόσο στη γλωσσική και γνωστική όσο και στην κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών του
Τα στοιχεία αυτά παρέχουν μερικές από τις πιο πειστικές ενδείξεις ως σήμερα σχετικά με τη σημασία που έχει ο πατέρας στην εξέλιξη των παιδιών του. Τα καινούργια ευρήματα δημοσιεύθηκαν online σε δύο επιστημονικά περιοδικά, τα «Early Childhood Research Quarterly» και «Ιnfant and Child Development».

Βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη πατρική επίδραση

«Υπάρχει επί μακρόν η ιδέα που βασίστηκε σε παλαιότερες έρευνες σχετικά με το ότι οι πατεράδες δεν έχουν άμεση επίδραση στα παιδιά τους, ότι με κάποιον τρόπο δίνουν τον τόνο στο σπίτι αλλά οι μαμάδες είναι εκείνες που επηρεάζουν άμεσα την ανάπτυξη των παιδιών» ανέφερε η Κλερ Βάλοτον, αναπληρώτρια καθηγήτρια και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας. «Ωστόσο τα νέα στοιχεία μας δείχνουν ότι οι πατεράδες έχουν πράγματι άμεση επίδραση στα παιδιά τους τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα». Χρησιμοποιώντας δεδομένα από 730 οικογένειες οι οποίες συμμετείχαν σε δημοσκόπηση στο πλαίσιο προγραμμάτων παρέμβασης στην πρώιμη παιδική ηλικία - ονομάζονται Early Head Start programs - που τρέχουν σε 17 περιοχές των ΗΠΑ, οι ερευνητές διερεύνησαν την επίδραση του στρες αλλά και προβλημάτων ψυχικής υγείας των γονέων, όπως η κατάθλιψη, στα παιδιά τους. Σημειώνεται ότι το στρες των γονέων καθώς και τα προβλήματα ψυχικής υγείας επηρεάζουν την αλληλεπίδρασή τους με τα παιδιά τους και τελικώς την παιδική ανάπτυξη.

Cell Phone

Ποιες επιπτώσεις έχει στα παιδιά το παιχνίδι με τις ψηφιακές συσκευές

παιδιά tablet

Οι επιστήμονες προειδοποιούν: Επικίνδυνη για τα παιδιά η ενασχόληση με tablet και iPad
Εμπόδιο στην ανάπτυξη των μυών και των οστών στα μικρά παιδιά μπορεί να αποτελεί η υπερβολική ενασχόληση με τα tablet, τα iPad και τις άλλες ψηφιακές συσκευές με οθόνες αφής, προειδοποιούν επιστήμονες από την Αυστραλία.

Τα προκαταρκτικά ευρήματα μελέτης, που έχουν αρχίσει εδώ και 5 χρόνια, αποκαλύπτουν πως, όταν τα παιδιά παίζουν με κανονικά παιχνίδια κινούν - σε διάστημα 15 λεπτών - τα χέρια τους 6 φορές περισσότερο απ' ότι όταν βλέπουν τηλεόραση και 3 φορές περισσότερο απ' ότι όταν παίζουν στο tablet. Τα παιδιά που παίζουν με παιχνίδια κινούν, επίσης, ολόκληρο το σώμα τους 2 φορές περισσότερο απ' ότι όταν χρησιμοποιούν το iPad και 3 φορές περισσότερο απ' ό,τι όταν βλέπουν τηλεόραση.

Σύμφωνα με τον Γιώργο Γουδέβενο, φυσικοθεραπευτή, Dr manual medicine αρθρώσεων και σπονδυλικής στήλης, επιστημονικό συνεργάτη του Πανεπιστημίου Κρήτης, το φαινόμενο λέγεται i-posture. «Τα σημερινά παιδιά περνούν περισσότερες ώρες καθισμένα απ' ότι τρέχοντας, με αποτέλεσμα να μην έχουν αντίληψη του χώρου. Επιπλέον το παιχνίδι σε καθιστή θέση κατά κανόνα συνοδεύεται από κακή στάση σώματος, που μπορεί να προκαλέσει πόνους».

Όλο και περισσότερα παιδιά στις αναπτυγμένες κοινωνίες εξοικειώνονται από πολύ νωρίς με τις συσκευές νέας τεχνολογίας, κάτι που προοιωνίζει ότι η διεθνής επιστημονική κοινότητα θα κληθεί να ασχοληθεί με την αντιμετώπιση των αλλαγών και των επιδράσεων στο ανθρώπινο σώμα και στον οργανισμό, πριν αυτές εγκατασταθούν μόνιμα. Ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία από πολύ πρόσφατη έρευνα του Οργανισμού IDC, Research Report, που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2016 στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε άτομα ηλικίας 18-44 ετών, σε δείγμα 7.446 ατόμων τυχαίου πληθυσμού, χρηστών iPhone και android smartphones, με στόχο τη σχέση χρήση κινητών και κοινωνικής σύνδεσης.


Eye 1

Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών: Κι αν ο δράκος κρύβεται μέσα στο σπίτι;

δράκος παιδί

Εκπαιδεύστε το παιδί να απαντάει κατάλληλα σε περίπτωση σεξουαλικής επίθεσης. Η σωστή απάντηση είναι: « Σταμάτα. Αμέσως. Θα τα πω όλα ».
Ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνουμε στα παιδιά μας είναι να μην μιλούν με αγνώστους... Να μην παίρνουν γλυκά από ξένους... Να μην πλησιάζουν αυτοκίνητα όταν τους καλούν άτομα που δεν αναγνωρίζουν...

Τα τελευταία χρόνια που τα παιδιά κάνουν χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα προειδοποιούμε να μην συνομιλούν στο facebook με αγνώστους, να μην κάνουν add άτομα που δεν γνωρίζουν στην αληθινή ζωή, να μην κλείσουν ραντεβού με «φίλους» του διαδικτύου που μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικοί από αυτό που δείχνουν στο προφίλ τους. Όλα σωστά. Κι όλες αυτές οι προφυλάξεις μπορούν να προστατεύσουν σε κάποιο βαθμό τα παιδιά από επιθέσεις παιδόφιλων.

Το σοκαριστικό όμως είναι ότι ενώ προσπαθούμε με κάθε τρόπο να προφυλάξουμε τα παιδιά μας από τους ξένους, τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι τα περισσότερα περιστατικά βιασμών και σεξουαλικής κακοποίησης προέρχονται από το οικείο περιβάλλον των παιδιών. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι θύτες είναι άτομα γνωστά στην οικογένεια, άτομα εμπιστοσύνης και υπεράνω πάσης υποψίας... Κι ακόμη χειρότερα, αρκετές φορές , είναι μέλη της ίδιας της οικογένειας: ο αγαπημένος θείος, ο πατριός, ακόμη και ο ίδιος ο πα-τέρας όπως είδαμε σε πρόσφατα περιστατικά φρίκης. Φαίνεται ότι η σεξουαλική κακοποίηση «χουχουλιάζει» μέσα στο ζεστό περιβάλλον της οικογένειας και τρέφεται από τον φόβο, τη ντροπή, τις ενοχές και τη σιωπή.

Σχόλιο: Καθημερινά ακούμε για διάφορες περιπτώσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας σχετικά με αυτό το θέμα. Γονείς, συγγενείς, γνωστοί που βιάζουν και παρενοχλούν σεξουαλικά μικρά παιδιά. Όχι μόνο σε Ελλάδα και Κύπρο, αλλά σε όλο τον κόσμο. Αλλά και σε υψηλές θέσεις ή θέσεις επιρροής στην κοινωνία, το φαινόμενο είναι μάστιγα, και σχεδόν ποτέ αυτοί οι "δράκοι" δεν τιμωρούνται αλλά εξακολουθούν να περπατούν ανάμεσα μας.


Palette

Κόκκινο και κίτρινο: Χρώματα συγκέντρωσης κι απόδοσης

Το κόκκινο και το κίτρινο χρώμα στους τοίχους ενισχύουν τη συγκέντρωση των μαθητών και των φοιτητών κατά τη μελέτη τους, υποστηρίζει νέα αυστραλιανή μελέτη.
κόκκινο γραφείο

Τα έντονα χρώματα φάνηκε να ενισχύουν τις επιδόσεις εκμάθησης των φοιτητών, επηρεάζοντας θετικά τον ψυχολογικό αλλά και τον σωματικό τους παράγοντα
Συγκεκριμένα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Κέρτιν αποφάσισαν να μελετήσουν ποιο χρώμα δωματίου θα μπορούσε να ενισχύσει τις επιδόσεις των μαθητών. Παρά το γεγονός ότι οι φοιτητές που έλαβαν μέρος στο πείραμα δήλωσαν ότι προτιμούν να μελετούν σε δωμάτια βαμμένα σε παστέλ αποχρώσεις καθώς νιώθουν πιο χαλαροί, τα αποτελέσματα της μελέτης άλλα έδειξαν. Σύμφωνα με αυτά, αν οι ίδιοι επιθυμούν να γράψουν καλά στις εξετάσεις τους τότε καλά θα κάνουν να μελετούν σε έντονα βαμμένους χώρους με κόκκινες και κίτρινες αποχρώσεις.

Χρωματιστά ευρήματα

Στο πλαίσιο της μελέτης τους, οι ερευνητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να διαβάσουν ένα κείμενο και στη συνέχεια να απαντήσουν σε μια σειρά ερωτήσεις με πολλαπλές απαντήσεις. Το πείραμα διεξήχθη σε συνολικά έξι αίθουσες οι οποίες ήταν βαμμένες με μπλε, κίτρινο και κόκκινο χρώμα, σε αποχρώσεις έντονες ή παστέλ.

«Τα έντονα χρώματα φάνηκε να ενισχύουν τις επιδόσεις εκμάθησης των φοιτητών, επηρεάζοντας θετικά τον ψυχολογικό αλλά και τον σωματικό τους παράγοντα» εξηγεί η επικεφαλής της μελέτης δρ Αζίλ αλ Αγιάς. «Για παράδειγμα, όταν το μάθημα είναι δύσκολο και απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια από πλευράς του φοιτητή, τότε τα έντονα χρώματα φαίνεται να αυξάνουν την εγρήγορση στο ιδανικό επίπεδο».

Eye 1

Η βασκανία με επιστημονικό... μάτι

Ο Πλάτων το είχε ονομάσει «αγνή φωτιά». Τι ακριβώς είναι αυτή και γιατί συχνά μας «καίει»;
μάτι

« Ο ηλεκτρισμός που παράγεται στον εγκέφαλό μας τη στιγμή που εμφανίζεται μια σκέψη, μια επιθυμία ή μια παρόρμηση μπορεί να επιδράσει εξ αποστάσεως στο περιβάλλον » υποστηρίζει ο Δρ Γκρέι Βάλτερ
Πιστεύετε στο μάτιασμα; Είστε της άποψης πως το βλέμμα κάποιων ανθρώπων μπορεί να τσακίσει ανθρώπους, ζώα, φυτά ή ακόμα και άψυχα όπως αναφέρει ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στο διήγημά του «Ο αβασκαμός του Αγά»;

Στις περιγραφές αναφέρει την τρομερή θειά ΣειραΪνώ την Παντούσα, που ο κόσμος έτρεμε τη γλώσσα της και το κακό της μάτι. «Μια μέρα μάλιστα που μια βρατσέρα έπλεε αντίκρυ στο πέλαγος, πλοίο καινούργιο, καλά αρματωμένο, κι ωραία χρωματισμένο...η θειά Σειραϊνώ που αγνάντευε με άλλες γυναίκες το θαύμασε και είπε «Μπα! Αυτό το καΐκι, χαρά στη μορφιά του!» Μόλις απόσωσε το λόγο της, όλη η αρματωσιά του πλοίου έπεσε τρίζοντας και το καΐκι έμεινε ξυλάρμενο κούτσουρο».

(Μη σου τύχει δηλαδή η θειά ΣειραΪνώ στο δρόμο σου.)

Βέβαια, για τους ορθολογιστές τέτοια πράγματα είναι δεισιδαιμονίες ή απλώς συμπτώσεις. Ποιος πιστεύει στο βάσκανο μάτι στην εποχή μας, θα έλεγαν.

Οι ίδιοι οι επιστήμονες που ανακαλύπτουν σήμερα πως, ναι, υπάρχει μια ενέργεια που μεταδίδεται μέσα από το βλέμμα και μπορεί να έχει άμεσες επιπτώσεις στους άλλους και στο περιβάλλον.

Σχόλιο: Η γνώση, η βούληση και η πρόθεση προστατεύουν επαρκώς.


Heart

Η αγκαλιά της μάνας είναι στ' αλήθεια θεραπευτική

αγγαλιά μάνα
Όπως είχε πει κάποτε ή διάσημη οικογενειακή θεραπεύτρια Βιρτζίνια Σατάιρ «χρειαζόμαστε τέσσερις αγκαλιές την ημέρα για να επιβιώσουμε, οχτώ για να συντηρηθούνε και δώδεκα για να αναπτυχθούμε».

Ακόμα κι αν τα νούμερα δεν είναι αυτά ακριβώς, πάντως, το σίγουρο είναι ότι η αγκαλιά είναι από τα πιο ανέξοδα, γρήγορα, απλά και πολύτιμα δώρα που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά μας.

Όχι μόνο επειδή είναι μια κίνηση που επιβεβαιώνει την αγάπη μας, αλλά και γιατί η αγκαλιά έχει πάρα πολλά οφέλη για την ψυχολογία και την υγεία μας.

Έρευνες έχουν δείξει ότι το άγγιγμα ενός αγαπημένου ανθρώπου συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση πολλών ασθενειών, αλλά και του στρες, της μοναξιάς και της κατάθλιψης.

Όταν κρατάτε το παιδί σας σφιχτά στην αγκαλιά σας, έτσι ώστε οι καρδιές σας να χτυπούν η μία απέναντι από την άλλη, τότε συμβαίνουν και στους δυο σας διάφορα θαυμαστά πράγματα, όπως:

Σχόλιο: Η δύναμη της ανθρώπινης επαφής και των συναισθημάτων στην θεραπεία


People 2

Διαφορετική η εγκεφαλική δραστηριότητα σε άντρες και γυναίκες κατά τη συνεργασία

άντρες γυναίκες

Ο εγκέφαλος ανδρών και γυναικών εμφανίζει διαφορετική δραστηριότητα όταν το ζητούμενο είναι η συνεργασία με άλλους ανθρώπους
Αν και είναι γνωστό ότι άνδρες και γυναίκες όταν καλούνται να επιλύσουν ένα ζήτημα που απαιτεί συνεργασία, χρησιμοποιούν διαφορετική προσέγγιση, τώρα αμερικανική μελέτη δείχνει για πρώτη πρώτη φορά ότι οι διαφορές αυτές αφήνουν ένα διακριτό νευρωνικό αποτύπωμα στον εγκέφαλο, το οποίο είναι διαφορετικό στα δύο φύλα.

Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ της Καλιφόρνιας, με επικεφαλής τον καθηγητή ψυχιατρικής Αλαν Ράις, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο επιστημονικό έντυπο Scientific Reports, πειραματίσθηκαν με 222 εθελοντές, οι οποίοι χωρίστηκαν σε ζεύγη και κλήθηκαν να συνεργασθούν σε μια δραστηριότητα στον υπολογιστή.

Διαφορετικά «αποτυπώματα» εγκεφαλικής δραστηριότητας

Ταυτόχρονα, οι επιστήμονες κατέγραφαν την εγκεφαλική δραστηριότητα των ατόμων και διαπίστωσαν ότι οι άνδρες και οι γυναίκες είχαν διαφορετικά «αποτυπώματα» εγκεφαλικής δραστηριότητας στη φάση της συνεργασίας.

Αυτό κάνει τους ερευνητές να εικάζουν ότι η συνεργατική συμπεριφορά στα δύο φύλα εξελίχθηκε με διαφορετικό τρόπο εδώ και πολλές χιλιάδες χρόνια, πράγμα που συνεχίζει να αντανακλάται στον εγκέφαλό τους μέχρι σήμερα.

People 2

Δείκτης της μελλοντικής μας υγείας το πως αντιδρούμε στους καυγάδες στη σχέση μας

καυγάς σχέση
Είστε επιρρεπείς στις φωνές και τις «εκρήξεις» όταν διαφωνείτε με το ταίρι σας ή κρατάτε το στόμα σας κλειστό αλλά από μέσα σας «βράζετε»;

Όποιο από τα δύο κι αν κάνετε, προσέξτε: μπορεί να βλάπτετε την υγεία σας, προειδοποιούν αμερικανοί επιστήμονες.

Σε μελέτη που πραγματοποιούν με 156 παντρεμένα, ετεροφυλόφιλα ζευγάρια, ανακάλυψαν πως ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά κανείς στη μέση ενός καυγά μπορεί να αποτελεί ένδειξη για τα προβλήματα υγείας που θα εκδηλώσει αργότερα στη ζωή του.

Στην πραγματικότητα, όσοι εθελοντές αντιδρούσαν στις διαφωνίες με φωνές και οργή διέτρεχαν αυξημένο κίνδυνο να εκδηλώσουν καρδιαγγειακά προβλήματα, ενώ όσοι συνήθιζαν να κλείνουν το στόμα τους και να καταπνίγουν όσα ήθελαν να πουν, εκδήλωναν με αυξημένη συχνότητα μυοσκελετικά προβλήματα.

Αντιθέτως, τα συναισθήματα της θλίψης και του φόβου δεν φάνηκε να σχετίζονται ισχυρά με συγκεκριμένα νοσήματα.

«Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν ένα νέο επίπεδο αλληλεπίδρασης των συναισθημάτων με την σωματική υγεία», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής δρ Ρόμπερτ Λίβενσον, καθηγητής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ (UCBerkeley).

Σχόλιο: Πως να αναγνωρίσετε τη χειραγώγηση στη σχέση σας

8 πράγματα που δεν πρέπει να πούμε ποτέ εν ώρα καυγά στο σύντροφο μας


Magic Wand

Η δύναμη της ανθρώπινης επαφής και των συναισθημάτων στην θεραπεία

άγγιγμα

Η ανθρώπινη επαφή και το άγγιγμα βοηθάνε θετικά στην αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών όπως ο παιδικός διαβήτης, το άσθμα, οι ημικρανίες, η κατάθλιψη και ο καρκίνος
Άραγε η Δύναμη της ανθρώπινης επαφής, το άγγιγμα, η ανθρώπινη φροντίδα, επικοινωνία, μπορεί να δώσει «Νόημα, Θέληση για Ζωή» σε ανθρώπους που την έχουν χάσει; Άραγε μπορεί να μειώσει τον σωματικό και ψυχολογικό πόνο και να «θεραπεύσει» ακόμα και σωματικές ψυχολογικές ασθένειες;

Αυτά είναι σοβαρά ερωτήματα που απασχολούν τα τελευταία χρόνια πολλούς επιστήμονες στο χώρο της Ψυχικής Σωματικής Υγείας, όπου προσπαθούν να δώσουν καίριες, επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις.

Τον τελευταίο καιρό ακούγονται πολλά για την Θεραπευτική Δύναμη των Θετικών Συναισθημάτων, του Αγγίγματος και της Ανθρώπινης επαφής. Είναι άραγε αλήθεια ή υπερβολές;

Επιστημονικές Ψυχολογικές Ιατρικές Έρευνες που έχουνε γίνει τα τελευταία χρόνια σε διακριμένες Κλινικές και σε Πανεπιστημιακά Ιδρύματα από αξιόλογους επιστήμονες των ΗΠΑ και της Ευρώπης, έχουν αποδείξει ότι η ανθρώπινη επαφή και το άγγιγμα είναι απαραίτητα για την υγεία, ισορροπία, βελτίωση, ακόμα και ίαση των ανθρώπων που υπέφεραν σωματικά ή ψυχολογικά προβλήματα!

Boat

Μελέτη: Η θέα και μόνο της θάλασσας, μας ηρεμει

θάλασσα ηρεμία
Λιγότερο στρες έχουν όσοι μπορούν να αντιμετωπίζουν καθημερινά τη θάλασσα, από το σπίτι ή το γραφείο τους σύμφωνα με μια έρευνα που έγινε με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια γεωγραφίας της υγείας 'Αμπερ Πίρσον του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν.

Η μελέτη βρήκε ότι η θέα της θάλασσας είναι ανώτερη και από τη θέα του πρασίνου καθώς όσοι καθημερινά έβλεπαν δάση ή πάρκα από το σπίτι τους δεν είχαν ανάλογο όφελος στη μείωση του στρες.

Οι ερευνητές μελέτησαν τοπογραφικά και ιατρικά στοιχεία για τους κατοίκους της πρωτεύουσας Γουέλιγκτον της Ν.Ζηλανδίας, συσχετίζοντας τη θέα που είχε ο καθένας με το επίπεδο του στρες του. Ανεξάρτητα από το φύλο, την ηλικία, το επίπεδο εισοδήματος κ.α., η θέα της θάλασσας φάνηκε να συσχετίζεται θετικά με μια πιο ήρεμη ψυχική κατάσταση.

Όσον αφορά το πράσινο ή το βουνό, που φαίνεται να χάνουν σε σχέση με τη θάλασσα, οι ερευνητές επεσήμαναν ότι εν μέρει μπορεί αυτό να οφείλεται στο ότι οι ίδιοι δεν έκαναν διάκριση ανάμεσα σε φυσικούς και τεχνητούς χώρους πρασίνου. Ενώ η θέα της θάλασσας είναι τελείως φυσική, του πρασίνου συνήθως περιλαμβάνει και ανθρώπινες κατασκευές ή δραστηριότητες (παιδικές χαρές, γήπεδα, πάρκα κ.α.).

«Ίσως αν συγκρίναμε τη θάλασσα μόνο με παρθένα δάση, να βρίσκαμε κάτι άλλο», είπε η Πίρσον, η οποία επίσης ανέφερε ότι είναι ασαφές κατά πόσο η θέα μιας λίμνης ή ενός ποταμού μειώνει εξίσου το στρες, όσο η θέα του ωκεανού ή μιας θάλασσας. Σε κάθε περίπτωση, τα ευρήματα μπορεί να ενδιαφέρουν όσους αρχιτέκτονες ασχολούνται με την χωροταξία των πόλεων.

Σχόλιο: Ίσως τα αποτελέσματα της έρευνας να ισχύουν για τους κατοίκους της Νέας Ζηλανδίας όπου κι έγινε η έρευνα, αλλά σε χώρες όπως την Ελλάδα όπου τα οικονομικά προβλήματα έχουν καταστρέψει τις ζωές τόσων ανθρώπων, η θέα της θάλασσας κι μόνο, δεν φαίνεται να βοηθά.