Καλώς Ορίσατε στο Sott.net
Πεμ, 22 Αυγ. 2019
Ο Κόσμος γι'αυτούς που Σκέφτονται

Επιστήμη & Τεχνολογία
Χάρτης

Info

Γιατί δεν θα δούμε τους λευκούς καρχαρίες αν έρχονται κατά πάνω μας

λευκός καρχαρίας

Οι λευκοί καρχαρίες είναι το μόνο γνωστό αρπακτικό που επιτίθεται ακολουθώντας τη γωνία του Ήλιου
Οι μεγάλοι λευκοί καρχαρίες εκμεταλλεύονται τη γωνία υπό την οποία πέφτει το φως του Ήλιου προκειμένου να μην γίνονται αντιληπτοί από τα υποψήφια θύματά τους, διαπιστώνουν ερευνητές στην Αυστραλία.

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι ο λευκός καρχαρίας (Carcharodon carcharias), το μεγαλύτερο αρπακτικό ψάρι του πλανήτη, προτιμά να κυνηγά το ξημέρωμα και το σούρουπο.

Οι νέες παρατηρήσεις, οι οποίες δημοσιεύονται στην επιθεώρηση The American Naturalist, δείχνουν να προσφέρει μια πειστική εξήγηση για αυτή τη στρατηγική.

Ο Τσάρλι Χάβενιρς και η ομάδα του στο Πανεπιστήμιο «Φλίντερς» της Αυστραλίας ταξίδεψαν 30 χιλιόμετρα από τις ακτές της νότιας Αυστραλίας και προσέλκυσαν λευκούς καρχαρίες πετώντας στο νερό ιχθυέλαιο και αλεσμένα ψάρια. Στη συνέχεια έριξαν στη θάλασσα κομμάτια τόνου, βάρος έξι κιλών, και παρακολούθησαν τις επιθέσεις στα δολώματα.

Οι ερευνητές κατέγραψαν 1000 προσεγγίσεις από 44 λευκούς καρχαρίες, οι οποίες κατέληξαν σε 37 επιθέσεις στα κομμάτια τόνου.

Αυτό που διαπίστωσαν οι ερευνητές ήταν ότι οι καρχαρίες έτειναν να επιτίθενται από την κατεύθυνση από την οποία ερχόταν ο ήλιος: νωρίς το πρωί προτιμούσαν να πλησιάζουν τα δολώματα από την ανατολή, ενώ το απόγευμα πλησίαζαν από τη δύση.

Telescope

Νέος φασματογράφος τηλεσκοπίου βλέπει πιο μακριά από το Hubble

νέο τηλεσκόπιο
© ESO/MUSE Consortium/R. Bacon
Δύο από τους μακρινούς γαλαξίες που ανακάλυψε το όργανο MUSE με φόντο την αντίστοιχη εικόνα του Hubble
Νέος φασματογράφος που εγκαταστάθηκε σε ένα ευρωπαϊκό τηλεσκόπιο στη Χιλή χρειάστηκε μόλις 27 ώρες για να ολοκληρώσει μια απογραφή των γαλαξιών στις εσχατιές του Σύμπαντος, βλέποντας αντικείμενα αόρατα ακόμα και για το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble.

Το 1995, το Hubble έστρεψε το φακό του για δέκα συνεχόμενες μέρες σε μια μικρή περιοχή του ουρανού στον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου. Τα δεδομένα που συγκέντρωσε, γνωστά ως «Βαθύ Πεδίο» (Hubble Deep Field) έφεραν επανάσταση στην κοσμολογία, καθώς αποκάλυψαν μερικούς από τους πρώτους γαλαξίες που σχηματίστηκαν στο Σύμπαν.

Αργότερα, το 1998, το διαστημικό τηλεσκόπιο πραγματοποίησε μια ανάλογη απογραφή των μακρινών γαλαξιών στον ουρανό του νότιου ημισφαιρίου, το λεγόμενο «Βαθύ Πεδίο του Νότου» ή HDF-S.

Σε μια επίδειξη της τεχνολογικής προόδου που έχει σημειωθεί έκτοτε, ερευνητές του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου (ESO) παρουσιάζουν μια νέα, λεπτομερέστερη εκδοχή του HDF-S. Η μελέτη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Astronomy & Astrophysics.

Κλειδί για το επίτευγμα ήταν ο «Φασματογραφικός Εξερευνητής Πολλαπλών Μονάδων», ή MUSE, ένας αισθητήρες που εγκαταστάθηκε σε ένα από τα τέσσερα επιμέρους τηλεσκόπια που συνιστούν το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του ESO στο όρος Παρανάλ της Χιλής.

Galaxy

Επιστήμονες εντόπισαν γιγάντια μαύρη τρύπα

μαύρες τρύπες
Θηριώδη μαύρη τρύπα, που τροφοδοτεί «τον φωτεινότερο φάρο του μακρινού σύμπαντος», ανακάλυψαν αστρονόμοι, που υπογραμμίζουν το γεγονός ότι το αστρικό αυτό σώμα έχει μάζα 12 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ηλιου μας.

Το μνημειώδες αστρικό σώμα βρίσκεται στο κέντρο κουάζαρ - ισχυρότατη πηγή γαλαξιακής ακτινοβολίας - με ενεργειακό εκτόπισμα ένα τρισεκατομμύριο φορές μεγαλύτερο από του Ηλιου.

Εδώ και χρόνια, η φύση των κουάζαρ, που ανακαλύφθηκαν το 1963, παρέμενε μυστηριώδης, όπως αναφέρει σε άρθρο της η εφημερίδα Guardian. Σήμερα, όμως, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα κουάζαρ δημιουργούνται από την υπερθέρμανση ύλης, καθώς αυτή σύρεται προς τις γιγάντιες μαύρες τρύπες στο κέντρο μακρινών γαλαξιών.

Το νέο αντικείμενο, μαύρη τρύπα, βρίσκεται σε απόσταση 12,8 δισ. ετών φωτός από τη Γη και σχηματίστηκε μόλις 900 εκατομμύρια χρόνια μετά το γενεσιουργό Μπιγκ Μπανγκ, αιτία της δημιουργίας του ίδιου του σύμπαντος.

Οι αστρονόμοι αδυνατούν να δώσουν πειστικές εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκε μία τόσο μεγάλη μαύρη τρύπα, τόσο νωρίς στην ιστορία του σύμπαντος. Ο δρ Φουγιάν Μπιάν, του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας και μέλος της διεθνούς αστρονομικής ομάδας, λέει: «Ο σχηματισμός τόσο μεγάλης μαύρης τρύπας τόσο γρήγορα είναι πολύ δύσκολο να ερμηνευθεί με τις υπάρχουσες θεωρίες. Η μαύρη τρύπα αυτή στο κέντρο του κουάζαρ απέκτησε τεράστια μάζα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα».

Sun

Ολική έκλειψη ηλίου στις 20 Μαρτίου

Η μεγαλύτερη ηλιακή έκλειψη από τον Αύγουστο του 1999
έκλειψη ηλίου
Σε λίγο καιρό πολλές περιοχές της Ευρώπης θα «βυθιστούν στο σκοτάδι», καθώς το 90% σχεδόν της ηλιακής ακτινοβολίας δε θα καταφέρει να φτάσει στη Γη. Σε λιγότερο από ένα μήνα θα βιώσουμε τη μεγαλύτερη ηλιακή έκλειψη που έχει σημειωθεί τα τελευταία 16 χρόνια.

Στις 20 Μαρτίου η τροχιά της Σελήνης θα την οδηγήσει μπροστά από τον Ήλιο, ρίχνοντας ένα πέπλο σκιάς στη Γη.

Η έκλειψη θα «καλύψει» περίπου το 84% της επιφάνειας του ήλιου, επάνω από την αγγλική πρωτεύουσα, ενώ στη Γλασκώβη, το Άμπερντην και το Εδιμβούργο το ποσοστό της έκλειψης θα πλησιάσει το 94%.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Daily Mail σε δημοσίευμά της, οι διαχειριστές συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας προειδοποιούν ότι η έκλειψη ενέχει σοβαρό κίνδυνο μπλακάουτ σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς η ήπειρος έχει αρχίσει να στηρίζεται όλο και περισσότερο στην ηλιακή ενέργεια.

Flashlight

Φωτοβολταϊκά από όστρακα γαρίδων

γαρίδα

Οι ερευνητές απομόνωσαν τα χημικά χιτίνη και χιτοζάνη που συνήθως βρίσκονται σε αφθονία στα κελύφη γαρίδων και άλλα οστρακόδερμων.
Ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου κατασκεύασε τα πρώτα φωτοβολταϊκά κύτταρα από όστρακα γαρίδων.

Οι ερευνητές απομόνωσαν τα χημικά χιτίνη και χιτοζάνη που συνήθως βρίσκονται σε αφθονία στα κελύφη γαρίδων και άλλα οστρακόδερμων. Τα υλικά αυτά έχουν επίσης πολύ πιο χαμηλό κόστος παραγωγής από ότι το ρουθήνιο, το οποίο είναι παρόμοιο με το λευκόχρυσο και χρησιμοποιείται για την κατασκευή ηλιακών κυττάρων.

Στη συνέχεια οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μια διαδικασία γνωστή ως υδροθερμική απανθράκωση για τη δημιουργία νανοσωματιδίων CQD (ανθρακικές κβαντικές κουκίδες), με τις οποίες μετά επικάλυψαν νανοράβδους οξειδίου του ψευδαργύρου.

«Πρόκειται για έναν εξαιρετικό και εύκολο νέο τρόπο δημιουργίας φωτοβολταϊκών κυττάρων από άμεσα διαθέσιμα, βιώσιμα υλικά», δήλωσε ο Τζο Μπρίσκοου, μέλος της ερευνητικής ομάδας. «Μόλις βελτιώσουμε την απόδοσή τους θα μπορούν να αντικαταστήσουν τα συμβατικά φωτοβολταϊκά σε κάθε εφαρμογή τους, ενώ ιδιαίτερα διαδεδομένη χρήση θα μπορούν να βρουν στη φόρτιση φορητών συσκευών», πρόσθεσε.

Coffee

Καφεΐνη: Το όπλο των φυτών

καφεΐνη

Η καφεΐνη που βρίσκεται στον καφέ μπορεί να είναι ένα ναρκωτικό, δεν είναι όμως το προϊόν κάποιου χημικού εργαστηρίου του υποκόσμου, αλλά το αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξελικτικής πορείας των φυτών.
Κάθε δευτερόλεπτο, οι άνθρωποι στον κόσμο πίνουν πάνω από 26.000 κούπες καφέ. Και ενώ κάποιοι μπορεί να ενδιαφέρονται μόνο για τη γεύση, οι περισσότεροι χρησιμοποιούν τον καφέ ως μέσο χορήγησης καφεΐνης στο αίμα τους. Η καφεΐνη είναι η πιο ευρέως χρησιμοποιούμενη ψυχοτρόπος ουσία παγκοσμίως.

Πολλοί από εμάς παίρνουν τη δόση καφεΐνης τους από το τσάι, ενώ άλλοι πίνουν μάτε, ένα αφέψημα που προέρχεται από το φυτό Yerba mate της Νότιας Αμερικής. Τα κακαόδεντρα παράγουν επίσης καφεΐνη, με αποτέλεσμα να λαμβάνεις μία μικρή δόση τρώγοντας σοκολάτα.

Η καφεΐνη μπορεί να είναι ένα ναρκωτικό, δεν είναι όμως το προϊόν κάποιου χημικού εργαστηρίου του υποκόσμου, αλλά το αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξελικτικής πορείας των φυτών. Παρά την τεράστια όμως επιθυμία μας για καφεΐνη, οι επιστήμονες γνωρίζουν πολύ λίγα σχετικά με το γιατί τα φυτά την παρασκευάζουν.

Μία νέα έρευνα βοηθά ώστε να αλλάξει αυτό. Μία διεθνής ομάδα επιστημόνων έχει αναλύσει την αλληλουχία του γονιδιώματος του φυτού Coffea canephora, που αποτελεί την κύρια πηγή των κόκκων του καφέ. Αναλύοντας τα γονίδιά του, οι επιστήμονες κατάφεραν να αναπαραστήσουν τον τρόπο με τον οποίο ο καφές απέκτησε τον βιοχημικό εκείνο εξοπλισμό που είναι απαραίτητος για την παραγωγή καφεΐνης.

Η νέα έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε πριν από λίγους μήνες στο επιστημονικό περιοδικό Science, ρίχνει φως στο εξελικτικό μονοπάτι αυτών των φυτών, το οποίο τους επέτρεψε να φτιάχνουν καφεΐνη, ως ένα τρόπο ελέγχου της συμπεριφοράς των ζώων, και κατά συνέπεια και της δικής μας.

Magnify

Το ισχυρότερο βιολογικό υλικό στη Γη τα δόντια της πεταλίδας

πεταλίνα

Ποιος θα περιμένε ότι τα μικροσκοπικά δόντια των πεταλίδων θα ήταν πραγματικά πανίσχυρα
Τα δόντια της κοινής πεταλίδας των θαλασσών αποκτούν πλέον τον τίτλο του πιο δυνατού βιολογικού υλικού που είναι μέχρι στιγμής γνωστό στον άνθρωπο, εκθρονίζοντας πλέον τον μεταξένιο ιστό της αράχνης από το βάθρο του.

Οι πεταλίδες διαθέτουν στη γλώσσα τους μικροσκοπικά δόντια μήκους μικρότερου του ενός χιλιοστού, με τα οποία αποσπούν τροφή από τα βράχια ή ανοίγουν ρωγμές μέσα στις οποίες χώνονται. Τα δόντια αποτελούνται από ένα μίγμα μετάλλων και πρωτεΐνης, το οποίο βρετανοί επιστήμονες δοκίμασαν στο εργαστήριο και βρήκαν ότι είναι τρομερά ισχυρό, σχεδόν τόσο δυνατό, όσο τα πιο ισχυρά υλικά που έχει φτιάξει ο άνθρωπος.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρ. Άζα Μπάρμπερ της Σχολής Μηχανικής του Πανεπιστημίου του Πόρτσμουθ αναφέρουν ότι η μελέτη του μυστικού της πεταλίδας μπορεί να βοηθήσει μελλοντικά στο να βελτιωθούν περαιτέρω -να γίνουν πιο ελαφρά και ανθεκτικά- διάφορα τεχνητά συνθετικά υλικά που χρησιμοποιούνται στα αεροπλάνα, στα πλοία και στα αυτοκίνητα, καθώς και στα σφραγίσματα των δοντιών.

«Η βιολογία, αποτελεί μεγάλη πηγή έμπνευσης για έναν μηχανικό. Αυτά τα δόντια (πεταλίδας) είναι φτιαγμένα από πολύ μικρές ίνες, διατεταγμένες με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Πρέπει να δημιουργήσουμε δικές μας υλικές δομές ακολουθώντας τις ίδιες σχεδιαστικές αρχές», δήλωσε ο Άζα Μπάρμπερ. Η ανακάλυψη δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Interface.

Mars

Τι ήταν το ανεξήγητο «νέφος» πάνω από τον Άρη;

νέφος άρης
Οι αστρονόμοι ξύνουν το κεφάλι τους, αδυνατώντας να δώσουν εξήγηση για ένα εκτεταμένο μυστηριώδες «νέφος» που εμφανίστηκε πρόσκαιρα πάνω από την επιφάνεια του Άρη.

Το τεράστιο νέφος, αρχικά εντοπίστηκε από ερασιτέχνες αστρονόμους το 2012 πάνω από το νότιο ημισφαίριο του γειτονικού πλανήτη. Διήρκεσε περίπου δέκα μέρες, χάθηκε και ξαναεμφανίστηκε στην ίδια περιοχή μετά από ένα μήνα, πάλι επί ένα δεκαήμερο, προτού τελικά εξαφανιστεί. Από τότε, δεν έχει κάνει ξανά την εμφάνισή του.

Οι επιστήμονες, με επικεφαλή τον ισπανό αστρονόμο Αγκουστίν Σάντσεζ Λαβέγα του βασκικού Πανεπιστημίου του Μπιλμπάο, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Nature, σύμφωνα με το BBC, το Γαλλικό Πρακτορείο και το New Scientist, ανέλυσαν τις σχετικές εικόνες και εκτίμησαν ότι το νέφος ξεπέρασε σε έκταση τα 1.000 χιλιόμετρα, μεγαλύτερο από κάθε άλλο που έχει ποτέ παρατηρηθεί στον «κόκκινο πλανήτη».

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι πρόκειται για ένα νέφος διοξειδίου του άνθρακα και υδρατμών. Όμως, το νέφος παρατηρήθηκε σε μεγάλο υψόμετρο 200 έως 250 χιλιομέτρων, διπλάσιο από ό,τι τα κοινά σύννεφα του Άρη που φθάνουν έως τα 100 χιλιόμετρα. Ούτε στη Γη υπάρχουν νέφη που φθάνουν τόσο ψηλά, γι' αυτό ορισμένοι πιστεύουν ότι στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για νέφος.

Telescope

Το άστρο του Σολτς, το κοντινέρο που πέρασε από τη Γη

νέφος του Όορτ

Το νέφος του Όορτ
Πρόκειται για ένα αχνό άστρο που «τρύπωσε» στο ηλιακό μας σύστημα και διέσχισε το γεμάτο κομήτες Νέφος του Όορτ πριν από περίπου 70.000 χρόνια

Οι αστρονόμοι εντόπισαν ένα άστρο που πιστεύουν ότι έχει περάσει κοντύτερα από τη «γειτονιά» μας από οποιοδήποτε άλλο. Πρόκειται για ένα αχνό άστρο που «τρύπωσε» στο ηλιακό μας σύστημα και διέσχισε το γεμάτο κομήτες Νέφος του Όορτ πριν από περίπου 70.000 χρόνια.

Οι επιστήμονες από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και άλλες χώρες, με επικεφαλής τον Έρικ Μάματζεκ του αμερικανικού Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστροφυσικής Astrophysical Journal Letters, ανέφεραν ότι κανένα άλλο άστρο δεν έχει ποτέ πλησιάσει τόσο πολύ το ηλιακό μας σύστημα.

Το λεγόμενο «άστρο του Σολτς» (ονομάστηκε έτσι επειδή ανακαλύφθηκε από τον Γερμανό αστρονόμο Ραλφ-Ντίτερ Σολτς του Ινστιτούτου Αστροφυσικής «Λάϊμπνιτς» του Πότσνταμ το 2013) υπολογίζεται ότι πέρασε σε απόσταση περίπου 52.000 αστρονομικών μονάδων ή 0,8 ετών φωτός (σχεδόν 8 τρισεκατομμυρίων χιλιομέτρων). Το εν λόγω άστρο πλησίασε πέντε φορές πιο κοντά από ό,τι το κοντινότερο σήμερα άστρο στον Ήλιο μας, ο Εγγύς του Κενταύρου, που απέχει 4,2 έτη φωτός.

Fish

Οι πιγκουίνοι έχουν γευστικούς υποδοχείς μόνο για το αλμυρό και το ξινό

Πιγκουίνος γκεντού

Πιγκουίνος γκεντού
Η ζωή είναι κρύα και άνοστη για αυτά τα υδρόβια πτηνά του Νότιου Ημισφαιρίου: γενετικές αναλύσεις αποκαλύπτουν ότι οι πιγκουίνοι έχουν χάσει του υποδοχείς για τρεις από τις πέντε βασικές γεύσεις -και όπως φαίνεται δεν αντιλαμβάνονται καν την ψαρίλα της τροφής τους.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύεται στην έγκριτη επιθεώρηση Current Biology, οι πιγκουίνοι έχουν γευστικούς υποδοχείς μόνο για το αλμυρό και το ξινό, και έχουν χάσει την αίσθηση του γλυκού, του πικρού και του ουμάμι -την βασική, πικάντικη γεύση που αφήνει το γλουταμινικό μονονάτριο, το οποίο απαντάται κυρίως στο κρέας και χρησιμοποιείται ευρέως ως ενισχυτικό γεύσης σε επεξεργασμένα τρόφιμα.

«Οι πιγκουίνοι τρέφονται με ψάρια, οπότε θα περίμενε κανείς ότι χρειάζονται τα γονίδια για τους υποδοχείς του ουμάμι. Για κάποιο λόγο όμως δεν διαθέτουν αυτά τα γονίδια» λέει ο Ζιαντσί Τσανγκ του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, μέλος της αμερικανο-κινεζικής ερευνητικής ομάδας, η οποία εξέτασε όλα τα είδη πιγκουίνων.

«Το εύρημα αυτό προκαλεί έκπληξη και δεν μπορούμε να προσφέρουμε μια ικανοποιητική απάντηση. Έχουμε όμως μερικές ιδέες» προσθέτει ο ερευνητής.